Zwaartekracht

Op verzoek fotografeerde André Kuipers een van zijn werkplekken in ruimtestation ISS. ‘Fotodetective’ verwondert zich.

André Kuipers maakte een foto van zijn werkplek in Columbus, het wetenschappelijk laboratorium dat deel uit maakt van het ruimtestation ISS. Ter toelichting mailde hij een lijstje met de spullen die hij dagelijks nodig heeft:

De signaalrode Energy Sample Kit kan ik niet helemaal plaatsen. Eten, accu? Maar verder, alles heb ik ook hier beneden. Schaartje, rol zilvergrijze gaffer tape, zaklantaarns, de laptops, camera, waterfles, kookwekker, viltstiften, microfoon, usb-ingang, ethernet-ingang. Heel vertrouwd, net als thuis.

Wat deze opstelling zo bijzonder maakt, zijn niet de spullen, maar de zwaartekracht, of beter de afwezigheid ervan. De viltstiften die in het midden aan de wand zijn bevestigd met twee klemmetjes, heb ik hier ook. Altijd twee, een smalle en een brede punt. Ze liggen op mijn bureau. Liggen klinkt behoorlijk inactief. Is helemaal niet inactief. Hoe langer ik naar deze foto kijk, hoe meer tot me doordringt dat liggen een actie is. Hier beneden is er iets dat zorgt voor dat liggen: de gravitatie. Een geheimzinnige kracht die natuurkundigen nog steeds niet echt hebben verklaard. Mag een wonder heten dat er geen geloof is dat de zwaartekracht tot god heeft. Hoe zou het komen dat er steeds naar boven wordt gekeken als het om geloven gaat? De wolken, de hemel, het hiernamaals, daar waar geen zwaartekracht is.

Alles op deze foto is zo grondig vastgezet, dat zonder de velletjes aantekeningen het gemis aan zwaartekracht niet eens zou opvallen. De velletjes zitten aan de bovenkant in een papierklem. Zo kunnen ze geen kant op. Maar de onderkant is los en grijpt meteen zijn kans om te gaan zweven. Grijpt zijn kans. Dat klinkt naar actie. Terwijl blijven liggen juist actie is.

Eenmaal terug op aarde zou ik de zwaartekracht nooit meer voor lief nemen en nooit meer zou ik mijn gereedschap kwijt zijn. Technisch gezien kan ik een fietsband verwisselen. Het duurt alleen uren omdat ik de hele tijd mijn gereedschap loop te zoeken. Pak ik een ringsleutel 10/11, leg ik de ringsleutel 12/13 die ik in mijn handen heb gedachteloos neer. Zo gedachteloos dat ik hem niet meer kan vinden als ik hem even later weer nodig heb. Wat ik mezelf ook probeer in te prenten, één, hooguit twee keer gaat het goed, dan neemt het gedachteloze neerleggen over. Een ruimtereis zou de ideale therapie zijn. Alles, maar dan ook alles, moet op zijn plek teruggelegd worden of je krijgt het even later om je oren. Terug op aarde zou ik een fietsband in een handomdraai verwisselen.

Hans Aarsman is de auteur van de Aarsman Collectie, een rubriek in de Volkskrant waarin hij wekelijks een foto onder de loep neemt. Recent verscheen van zijn hand het boek De fotodetective (uitgeverij Podium, 19,90 euro).

    • Hans Aarsman