Oasen van vloeibaar methaan op maan van Saturnus

Methaanmeren op Titan foto NASA

Op Titan, de grootste maan van Saturnus, liggen oasen, zij het onbegroeid. Op aarde zijn oasen plaatsen in woestijnen waar grondwater aan het oppervlak komt, maar op Titan gaat het om vloeibaar methaan. Amerikaanse onderzoekers hebben dit afgeleid uit waarnemingen van Cassini, de satelliet die nu al bijna acht jaar om Saturnus draait (Nature, 14 juni).

Methaan is na stikstof het meest voorkomende molecuul in de atmosfeer van Titan en een van de weinige moleculen die bij de daar heersende temperatuur – 180 graden onder nul – ook in vloeibare vorm kan voorkomen. Cassini had al eerder op Titan methaanmeren waargenomen, maar die liggen in de poolgebieden. Zij maken deel uit van een kringloop van verdamping, transport en neerslag die tot op zekere hoogte vergelijkbaar is met de kringloop van het water op aarde.

Op lagere breedten op Titan zijn vooral duingebieden waargenomen die wel wat weg hebben van de duinenvelden in de Namibwoestijn op aarde. Nu heeft Cassini daar vijf gebiedjes ontdekt die heel donker zijn. Dit wijst er sterk op dat zich ook hier aan het oppervlak methaan bevindt. Het grootste gebied, 40 bij 60 kilometer groot, is waarschijnlijk minstens een meter diep. Het is even donker als Ontario Lacus aan de zuidpool van Titan. Bij de vier kleinere gebieden gaat het om een methaanlaag van nog geen 10 centimeter diep.

Twee jaar geleden werd bij de evenaar van Titan een wolkencomplex gezien en een kortstondige verdonkering van het oppervlak die het gevolg van een lichte methaanregen zou zijn. Caitlin Griffith en collega’s denken echter niet dat de nu waargenomen gebiedjes ook door methaanbuien zijn ontstaan. Zij bestaan al sinds 2004, enkele jaren voordat hier de eerste wolken arriveerden en zouden dan al lang door verdamping verdwenen moeten zijn. Het gaat waarschijnlijk om vloeibaar methaan dat uit ondergrondse bronnen opwelt, dus om een soort (onbegroeide) oasen. Die vormen – naast de wolken, buien en meren – weer een nieuwe schakel in de methaankringloop op Titan en doen deze ijzige, dode wereld toch weer iets meer op de aarde lijken.

    • George Beekman