Grexit geen optie voor Brussel

Zelfs als de linkse partij Syriza morgen de verkiezingen in Griekenland wint, zal Brussel alles in het werk stellen om de Grieken binnen de eurozone te houden. „Er ontstaat chaos als we ons terugtrekken.”

New Democracy party leader Antonis Samaras, bottom right, waves to supporters during the main pre-election campaign in central Athens, on Friday, June 15, 2012. Greeks cast their ballots this Sunday for the second time in six weeks, after May 6 elections left no party with enough seats in Parliament to form a government and coalition talks collapsed.(AP Photo/Petros Giannakouris) AP

Het woord ‘grexit’ ligt op ieders lippen. Maar in Brussel, waar een Grieks vertrek uit de eurozone zou moeten worden gecoördineerd, houden velen dit voor tamelijk onrealistisch. Zelfs als de linkse protestpartij Syriza morgen de Griekse verkiezingen wint, zullen eurolanden volgens een betrokkene „proberen de Grieken binnenboord te houden. Als het enigszins kan, gaan we onderhandelen. Dat is in ieders belang.”

Iedereen heeft afgelopen dagen de rampscenario’s gelezen die financieel analisten aan beleggers en de media verstrekken. Veel van die scenario’s gaan er vanuit dat Griekenland niet in de eurozone kan blijven als Syriza de verkiezingen wint. Syriza wil het ‘Memorandum of Understanding’ verscheuren – de afspraak dat de crediteuren aan Griekenland lenen in ruil voor bezuinigingen en hervormingen. Dan zouden eurolanden zich evenmin aan hún kant van de deal hoeven houden en leningen naar Griekenland stopzetten.

Officiële verklaringen van politici uit eurolanden bevestigen het zwart-witbeeld. Europees president Van Rompuy zei dinsdag dat „wij al het mogelijke zullen doen om Griekenland in de eurozone te houden, zolang het zijn verplichtingen nakomt”. Maar de Slowaakse premier Fico, donderdag: „Als de Grieken hun financiële beloftes niet waarmaken en de leningen niet terugbetalen, vraagt Slowakije Griekenland de eurozone te verlaten.”

Alleen kan een land niet uit de eurozone worden gezet. Het enige wat in Europese regelgeving is vastgelegd, is dat een land zélf uit de EU kan stappen, en daarmee automatisch uit de eurozone. Dit is geen prominente Griekse partijleider van plan. Ook de meeste Griekse burgers zien hun toekomst in de EU, met de euro.

Europese politici kunnen wel besluiten leningen aan Athene te stoppen. Maar dan ontstaan er bankruns: Grieken halen hun geld van de bank en brengen het naar buitenlandse banken. Dan storten Griekse banken in. Die kunnen banken als Crédit Agricole meeslepen, zodat overal in Europa bankruns ontstaan. Centrale banken moeten dan miljarden in hun banken pompen. Griekenland kan zijn leningen aan eurolanden en IMF dan niet afbetalen.

Dit zou een financiële dreun zijn voor eurolanden. Zij hebben nog geen cent aan Athene gegeven omdat ze garanties en geen cash aan het noodfonds EFSF verstrekken. Maar als het misgaat, wordt wél cash gevorderd. Ook de tientallen miljarden die eurolanden laatst in Griekse banken injecteerden, verdwijnen dan. Zulke verliezen kan geen euroland middenin de schuldencrisis lijden.

En de schade is niet alleen financieel. „In Griekenland ontstaat chaos als wij ons terugtrekken,” voorspelt een Europees ambtenaar. „Dit is een failed state. Alles kan gebeuren. Bendes schuimen over straat. Elektriciteitscentrales vallen stil. Willen wij een Somalië in de achtertuin? Willen we dat Balkanconflicten oplaaien?” Recente uitbreidingen met Oost-Europese landen, en straks met Kroatië , dienen om „hun” perspectief te bieden en „ons” groei en stabiliteit. Griekenland nu aan zijn lot overlaten, staat haaks op dit beleid.

Vandaar dat Brussel middenin deze hype het hoofd koel houdt en de eis dat Griekenland „zijn verplichtingen nakomt” ruim formuleert. Ofwel: zolang Griekenland de einddoelen blijft respecteren – reduceren van staatsschuld en begrotingstekort – kan onderhandeld worden over manieren om dat te bereiken. Kreeg Spanje laatst geen extra jaar voor het begrotingstekort? Rentes kunnen omlaag; ook dat gebeurde eerder. Er kunnen ‘groei’-projecten worden bedacht. Met enige goede wil kunnen Griekenland en zijn crediteuren straks met opgeheven hoofd naar huis.

Thuis is Europa: pagina 12-14

    • Caroline de Gruyter