Astronaut voor een uur

Ruimtereizen zijn voor iedereen te koop. Retourtje dampkring in een toeristenraket.

Sluit de ogen en zie voor u: dj Armin van Buren, topmodel en actrice Doutzen Kroes en oud-politica en vertolkster van menig gastrol Erica Terpstra in een raket op weg naar de ruimte. Dat moet een scène zijn uit een Nederlandse sciencefictionfilm – en een niet al te beste. Maar de term fictie is hier niet op zijn plaats. Deze drie Bekende Nederlanders hebben écht belangstelling getoond voor een retourtripje naar het heelal, ergens na 2014. Nou ja, een tripje: het ruimteveer moet vanaf een lanceerbasis op de Antillen naar honderd kilometer hoogte schieten en na vier minuten gewichtloosheid terug naar moeder aarde zweven.

En ze zijn trouwens niet slechts met zijn drieën. Wereldwijd hebben al honderden mensen een ticket gereserveerd voor een plaatsje aan boord van een toeristenraket bij verschillende ondernemingen die elkaar op de markt bevechten. Die belangstelling is niet gek: een ruimtereis mag voor de mensheid intussen dan wel een kleine stap zijn geworden, het blijft een reuzensprong voor een individu.

Wie zin krijgt in ook een ruimtereisje doet wat iedere vakantieganger doet: eerst maar eens wat websites bekijken. Van Virgin Galactic bijvoorbeeld, een samenwerkingsverband van de Britse ondernemer Richard Branson en Scaled Composites, het bedrijf van de vernieuwende Amerikaanse vliegtuigontwerper Burt Rutan. Van Space Expedition Curaçao (SXC), een initiatief van diverse entrepreneurs zoals Michiel Mol, maar ook voormalig bevelhebber van de Koninklijke Luchtmacht Ben Droste. En van Space Adventures, een soort evenementenbureau, dat wil gaan ‘vliegen’ met een tweezits raket van het Amerikaanse Armadillo Aerospace.

Het gaat in alle gevallen om suborbital space vehicles: de ruimtesloepjes bereiken een hoogte van ongeveer honderd kilometer, hoog genoeg om de perceptie van het heelal te krijgen, maar je komt niet echt in een baan om de aarde.

Die sites zijn zonder uitzondering spectaculair. Je ziet diverse ruimteveren de dampkring uit en weer binnen zwieren. Een van de spectaculairste animaties is die van Space Adventures. Kijk, daar lopen een man en een vrouw in kekke blauwe overall naar een tonronde raket. Ze zitten even aan de buitenkant van het apparaat, zoals een trucker even tegen zijn voorwiel trapt voor hij instapt. Dan vleien ze zich in comfortabele fauteuils, gorden zich vast en de raket spurt hemelwaarts.

Boven gekomen bevrijden de man en vrouw in de capsule zich uit hun gordels en genieten van het uitzicht. Ze zweven wat rond, waarna de raket langzaam terug de dampkring inzakt en precies de omgekeerde weg aflegt naar het lanceerplatform.

Aan de spetterende publiciteit zal het niet liggen, kortom. En die bedrijven zelf blaken van het zelfvertrouwen. En toch bekruipt je na het zien van al dit fraais het gevoel dat dit allemaal net iets te mooi wordt voorgesteld. Alsof je naar Thunderbirds of The Jetsons zit te kijken. Die scepsis beving aanvankelijk ook ruimtevaartdeskundige Zeholy Pronk van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR). „Het leek me eerst allemaal net iets te fantastisch.” Maar hij heeft zijn eerdere terughoudendheid volledig laten varen. „Ik heb intussen een aantal presentaties gezien en ik moet zeggen: het wordt grondig aangepakt.”

‘Fictie’ lijkt dus niet meer van toepassing binnen de term sciencefiction, maar ‘wetenschap’ des te meer: het is slimme, relatief betaalbare technologie die een retourtje ruimte mogelijk maakt.

Koddig ruimteveertje

Op dit moment zijn er grofweg drie serieuze aanbieders van ruimtereizen. Virgin Galactic heeft intussen al tientallen testvluchten uitgevoerd met een ruimtevliegtuigje, SpaceShipOne, waarmee een piloot en één passagier een gewichtloos kijkje buiten de dampkring kunnen nemen.

Dat koddig aandoende SpaceShipOne vliegt eerst, hangend aan een futuristisch ogend moederschip, naar grote hoogte waar het vervolgens op eigen houtje met een raketmotor buiten de atmosfeer belandt. Zwevend keert het ruimteveertje daarna terug naar de lanceerbasis.

Een SpaceShipTwo, dat twee piloten heeft en zes passagiers kan meenemen, is intussen ook met proefvluchten begonnen. Met een vloot van vijf stuks wil Virgin Atlantic gaan vliegen vanaf Spaceport America, een ruimtevliegveld in de Mojave-woestijn in de staat New Mexico.

Intussen zouden al meer dan vijfhonderd klanten hun ticket hebben gereserveerd.

Spaceport America is intussen gereed voor gebruik, inclusief een terminal die volgens Virgin Galactic, „dankzij het gebruik van lokale bouwmaterialen en constructiemethodes duurzaam is en rekening houdt met de omgeving”. Een boude bewering voor een raketbasis waar een paar keer per dag ruimteschepen het luchtruim zullen kiezen: Kyoto, we have a problem.

Voor een Spaceport Sweden en een Spaceport Abu Dhabi liggen vergevorderde plannen klaar.

En betaalde Dennis Tito, de eerste ruimtevaarttoerist, in 2001 nog 20 miljoen dollar voor een verblijf van een week aan boord van het International Space Station (ISS), kandidaten kunnen zich nu online bij Virgin aanmelden voor een ticket à 200.000 dollar – inclusief een verplichte aanbetaling van 20.000 dollar. Vanaf Curaçao kun je al voor 75.000 euro een minutenlange staat van gewichtloosheid bereiken.

Ruimtevaartdeskundige Pronk is met een NLR-delegatie bij Spaceport America op bezoek geweest. „Dat is werkelijk spectaculair. Daaromheen is een groot deel van de nieuwe Amerikaanse ruimtevaartindustrie verzameld, zoals Scaled Composites, XCOR en Orbital. Ik ben als ruimtevaartdeskundige wel wat gewend, maar ik keek mijn ogen uit bij zoveel techniek.”

Het NLR was daar niet zozeer om het ruimtevaarttoerisme technologisch in goede banen te leiden, maar om te zien of deze branche geen wetenschappelijke spin-off zou kunnen genereren. „We kijken naar de mogelijkheden om experimenten, bijvoorbeeld met kortdurende gewichtloosheid, te ondersteunen: die raketten gaan mogelijk wel twee à drie keer per dag omhoog.”

Verder zou het wellicht mogelijk zijn om draagraketten mee te sturen met de ‘toeristische’ ruimteveren, om daarmee kleine satellieten in een baan om de aarde te brengen. Daarvoor zijn nu nog dure lanceervehikels nodig.

Curaçao

Het Nederlandse SXC (Space Expedition Curaçao) timmert intussen ook hard aan de weg richting het heelal. Volgens een woordvoerster hebben zich al 65 astronauten in spe gemeld en betaald; vijftien passagiers meer dan verwacht.”

Afgelopen september ondertekende de onderneming een contract van vele miljoenen met het Amerikaanse XCOR voor het gebruik van een Lynx-ruimtepontje dat op het oog nauwelijks verschilt van een vliegtuig. Het moet van de luchthaven Hato bij Willemstad, met behulp van vier raketmotoren, met ongeveer drie keer de snelheid van het geluid, hoogte winnen.

Op zo’n honderd kilometer kantelt de Lynx op zijn rug en ervaart de passagier, die naast de piloot zit, een paar minuten gewichtloosheid. De aarde is zichtbaar door het transparante dak van de cockpit. Dan krijgt de zwaartekracht weer vat op het toestel en begint de daling naar Hato. Uit en thuis in een goed uur. „En je hoeft niet door de douane, je schoenen kunnen aanblijven.”

De ambitie is groot. SXC streeft naar duizend vluchten per jaar. En dat moet kunnen voor de helft van de prijs van de tripjes die Richard Branson aanbiedt. Dat is volgens SXC mogelijk doordat de Lynx na de landing alleen maar hoeft bij te tanken voor de volgende vlucht, en niet, zoals bij Virgin Galactic onder een moederschip moet worden opgehangen. Dat het geen pure luchtfietserij is, blijkt wel uit het feit dat KLM haar naam aan het project heeft verbonden.

Intussen kun je al via een soort loterij van Air Miles een SXC-reisje met bestemming ‘ruimte’ winnen. En het moederconcern van de gratis krant Metro schreef een prijsvraag uit. Hoofdprijs: mee met SXC. Nog even en het is normaal dat je, naast parachutespringen, raften en duiken even een retourtje ruimte pikt. „Ga je doen met de Pasen?” „Even naar Curaçao voor dat ruimtetripje.” „O. Leuk.”

Gelukkig maar dat er al plannen bestaan voor nog exotischer vergezichten. Zo maakten het Russische bedrijf Orbital en het Spaanse Galactic Suite bekend een commercieel ruimtehotel te willen bouwen waar particulieren een kamer kunnen boeken. Dat is nog eens wat je noemt a room with a view.