Analyse: geen concurrentie, tunnelvisie en niemand bij Oranje die ’t zag aankomen

Netherlands' Joris Mathijsen (R) and Rafael van der Vaart react during Group B Euro 2012 soccer match against Germany at the Metalist stadium in Kharkiv, June 13, 2012. REUTERS/(UKRAINE - Tags: S PORT SOCCER) De eensgezindheid is tot dusver ver te zoeken, zo ook tijdens Nederland-Duitsland deze week in Charkov. Foto Reuters / Michael Buholzer

Het Mirakel van Charkov kan zich morgen voltrekken. Of niet. Hoe dan ook is Oranje te lang in het verleden blijven hangen. Tunnelvisie van de bondscoach en gebrek aan een gezonde concurrentiestrijd in de selectie hebben geleid tot nul punten uit twee duels.

NRC-sportredacteuren Koen Greven en Rob Schoof reizen als sinds het eerste trainingskamp voor Euro 2012 achter Oranje aan en analyseren vandaag in NRC Handelsblad uitgebreid de teloorgang van het Nederlands elftal. “Mirakel of geen mirakel: het is de hoogste tijd om de processen rondom Oranje eens grondig tegen het licht te houden.”

“Het heeft er alle schijn van dat het gebrek aan vooruitgang sinds de WK-finale van 2010 te maken heeft met een tunnelvisie bij de verantwoordelijke begeleiders. Op geen enkele manier is bondscoach Bert van Marwijk erin geslaagd te vernieuwen – niet in zijn ploeg, niet in de spelwijze, niet in de manier waarop Oranje een groot eindtoernooi benadert.”

‘Wie verwacht dat WK-trucje nu nog werkt, kijkt te weinig om zich heen’

Het NRC-duo stelt vanochtend in de weekendkrant dat topsport en topsporters zich vliegensvlug ontwikkelen om de winnaars van het vorige goud te achterhalen. Het verwijt is dan ook dat wie verwacht hetzelfde trucje eindeloos te kunnen herhalen omdat het twee jaar geleden goed was voor het bereiken van een (verloren) WK-finale, te weinig om zich heenkijkt. “Wie niet vernieuwt, roest vast.”

“Maar vernieuwen oogst weerstand en vergt moed in een wereld die wordt beheerst door sportende miljonairs. (…) Van Marwijk staat bekend als een hondstrouw man, een eigenschap die hem de afgelopen maanden lijkt op te breken. Dat het rendement van Robin van Persie in Oranje nog niet een kwart is van dat bij Arsenal, was al uitgebreid gedocumenteerd tijdens het WK in 2010. Twee jaar later is de bondscoach nog steeds niet van mening veranderd, ook al is er nog geen telraam voor nodig om te concluderen dat de situatie niet verbeterde.”

‘Vaste patronen leidden tot gewoonten, en vervolgens tot sleur’

Een valkuil waar bondscoach Van Marwijk ook in is getrapt is dat hij niet eens een poging ondernam om een gezonde concurrentiestrijd aan te wakkeren in zijn selectie. De grote ego’s hadden met wat vers bloed gemakkelijker kunnen worden getemd en scherp gehouden, aldus Greven en Schoof.

“Mark van Bommel werd nooit aangezet tot een interne concurrentiestrijd op het middenveld, John Heitinga en Joris Mathijsen waren zelfs met een blessure vaste keus in de verdediging. Van Persie hoefde zich nooit zorgen te maken over zijn plek. (..) Waar andere coaches hun falende spits een paar wedstrijden op de bank houden, hield Van Marwijk koppig vast aan zijn eigen onwrikbare inzicht. Met nagenoeg dezelfde opstelling had hij immers de WK-finale gehaald. Maar níet gewonnen – en evenmin had zijn vondst het speltype opgeleverd dat Oranje graag wil spelen.”

De analyse sluit af met een pijnlijke constatering: De afgelopen maanden had Van Marwijk talloze voorbeelden kunnen zien dat de betovering van ‘Zuid-Afrika’ verbroken was, en daarmee de eenheid. Sommige ego’s zijn weer belangrijker geworden dan het team, mede door de status die zij door dat WK verkregen. En niemand rondom het Nederlands elftal die het zag aankomen.

Lees de volledige analyse van Koen Greven en Rob Schoof vandaag in NRC Weekend of de digitale editie (abonnees).

    • Jules Seegers