Zonder schelpen stikken zeegrassen in eigen afval

Het wereldwijde herstel van zeegrasvelden, de kraamkamer van veel dieren in koraalriffen, moet waarschijnlijk anders worden aangepakt. Daarop wijst ecologisch onderzoek door Nederlandse zeebiologen dat vandaag verschijnt in Science. Ze tonen aan dat zeegrassen bijna altijd vergezeld worden door schelpdieren. De schelpen blijken sulfide op te ruimen dat anders de groei van zeegrasvelden remt.

Zeegrassen groeien onder water in kustgebieden. Het zijn de enige landplanten die zich aan het leven in zee hebben aangepast. De velden herbergen vissoorten, zeekoeien en schildpadden. Door watervervuiling en door steden- en landbouw aan kusten verdwijnen zeegrasvelden. De afname bedraagt momenteel 7 procent per jaar wereldwijd.

Om verdwenen velden te herstellen, worden zeegrassen vaak geplant of gezaaid, of er worden zeegrasplaggen neergelegd. De kosten bedragen tienduizenden euro’s per hectare.

„Als je alleen planten neerzet, breng je de schelpen niet terug”, zegt zeebioloog Tjisse van der Heide van de Rijksuniversiteit Groningen. „Terwijl uit ons onderzoek blijkt: als je de schelpen weghaalt, groeit er zo’n 40 procent minder zeegras.” Hij werkte in het onderzoek samen met biologen uit Nijmegen, Texel en Yerseke en uit Florida (VS).

Schelpdieren, ronde schelpjes uit de groep van Lucinidae, blijken voor de zeegrassen een belangrijke functie te vervullen. Ze ruimen giftig sulfide op dat vrijkomt bij de vertering van dood plantenmateriaal. Bacteriën produceren dat sulfide als er, zoals gewoonlijk in zeebodems, geen zuurstof aanwezig is.

De schelpen maken dat sulfide onschadelijk. Dat ze dat kunnen, was al langer bekend. In hun kieuwen groeien bacteriën (andere dan die in de zeebodem) die sulfide verwijderen en suikers voor de schelpen produceren. Zo profiteren de schelpen van bacteriën, en zeegrassen van de schelpen. Omgekeerd leven de schelpen van de zuurstof die de zeegrassen, net als andere planten, produceren. De zuurstof komt vrij rond hun wortels. Van der Heide: „Het is dus een echte symbiose. Misschien zijn de zeegrassen en de schelpen zelfs samen geëvolueerd.”

De biologen inventariseerden dat Lucinidae voorkomen in 97 procent van de zeegrasvelden.