Tot nu toe de beste van 2012

Gillian Flynn: Donker hart. Vert. Hanneke v. Soest en Herman van der Ploeg. Boekerij, 432 blz. € 19,95. Engelse titel Gone Girl. Orion, € 16,-

Nick Dunne zou het hoofd van zijn vrouw overal herkennen. ‘De allereerste keer dat ik haar zag, keek ik naar haar achterhoofd; de rondingen hadden iets lieftalligs. Als een glanzende, harde graankorrel of een fossiel uit een rivierbedding.’

Gillian Flynns derde thriller Donker hart gaat over wat zich in die harde graankorrel afspeelt. Daarvan herkende de oude Nick Dunne als het erop aankwam helemaal niets, begrijpt de nieuwe Nick Dunne aan het eind van het boek. Op de laatste pagina’s kennen hij en zijn vrouw Amy elkaar inmiddels wel heel goed – zo goed als weinig geliefden gegeven is.

Donker hart begint als een zenuwslopende variant op de relatie-bestseller Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus en eindigt in een diep en afschuwelijk wederzijds begrip; het boek is nog beter dan Flynns eerdere thrillers en het moet raar lopen als dit niet verreweg de beste psychologische thriller van het jaar is die de vele concurrenten ver achter zich laat. Het vloeiende proza doet het onvermijdelijke predicaat ‘literaire thriller’ op de voorzijde deze keer eer aan.

Amy Dunne is een hels mooi intellectueel meisje dat haar hele leven haar zin krijgt, behalve van haar ouders, twee psychologen die rijk geworden zijn met een reeks kinderboeken over Amazing Amy, een meisje dat sterk op Amy lijkt maar alles net wat beter doet. Nick is een hartelijke, maar op allerlei manieren nogal slonzige journalist en de eerste man die zo goed in Amy’s plannen past dat ze besluit bij hem te blijven.

Dat gaat jaren goed, totdat de economische crisis toeslaat, Nick zijn baan als journalist verliest en het paar tegen Amy’s zin van Manhattan naar een suf plaatsje in Missouri verhuist, pal aan de Mississippi rivier. Daar neemt Nick op Amy’s kosten een aandeel in een café dat hij met zijn zuster Margot runt terwijl Amy thuis zit weg te kwijnen. Ineens verdwijnt ze.

Tijdens het lezen van Donker hart vermoed je meteen dat Flynn zowel met de hoofdpersonen als de lezer een spelletje speelt; het is alleen onmogelijk te achterhalen wat de regels en de motieven zijn. Er is een heel geschikte Amerikaanse term voor wat Donker hart is: een briljante mindfuck.

Vanuit de afwisselende perspectieven van Nick en Amy rent de lezer door een relationeel mijnenveld en als het geluid van alle explosies is weggestorven, zijn veel aspecten van de mannelijke en vrouwelijke psyche door Gillian Flynn grijnzend in je gezicht geduwd.

Donker Hart is een perfect psychologisch raadsel en een monumentaal eerbetoon aan glorieuze vrouwelijke finesse. Daarover werd in thrillers sinds Patricia Highsmith niet meer zo mooi, vals en vlijmscherp geschreven.

    • Robert Gooijer