Schrijvers breken niet

Granta 119 BRITAIN. Granta Publishers, 287 blz. € 17,95

Een Brits tijdschrift voor New Writing dat aan Britse schrijvers vraagt iets over Groot-Brittannië te schrijven; dat levert uit de aard der zaak een nogal breed palet van stukken op. De woorden Broken Britain, de term waarmee The Sun de sociale Verelendung van de decennia na het Thatcherisme heeft gemunt, staat op de achterflap, en de geest van Martin Parr (stijve, parmantige upper class, armetierige onderklasse) waart door het fotokatern. Het openingsverhaal van Guardian-columnist Gary Younge, over zijn geboorteplaats Stevenage – nog een echt stadje in de jaren zeventig – gaat over dat breken, dat Broken Britain. Het is Granta op zijn best, iets tussen literaire reportage en journalistiek kort verhaal in. ‘People rushed to it willingly and with open wallets,’ schrijft Younge over het Thatcherisme. Maar met het instorten van de huizenmarkt verdween de ziel uit Stevenage. Nu zijn er no-go-area's, geen scholen meer en groeit het gras er tussen het beton.

De meeste schrijvers, van Jim Crace en Tom Stoppard tot Mark Haddon en Rachel Seiffert, lijken zich evenwel aan deze neiging tot temperatuuropname te onttrekken. De opeenvolging van persoonlijke decepties in Granta heeft op het eerste gezicht meer te maken met de grammatica van het korte verhaal dan met de ‘British Condition’. Een onhandige drugsdealer, twee Pakistaanse boksers die in Londen geëxploiteerd worden en een stuk uit De droom van de Ier, Mario Vargas Llosa's roman over de diplomaat Roger Casement uit 2010. Prachtig schrijft nature-writer Robert MacFarlane over een voetpad dat onderloopt met het tij (nature-writing, heerlijk Brits genre). Schitterend van taal en toon is het verhaal van Jim Crace over het privatiseren van een stuk land met gerst, de tragedy of the commons. Mooi ook het verhaal van Mark Haddon over twee stadsjongens en een geweer in het bos. Stomverbaasd als ze een hert raken, veel bloederiger dan in welke game ook.

Ooit een Empire. Ooit een gemeenschap. Zo, aan de hand van het verleden, ontstaan de personages in deze verhalen. Eén houvast is er ondertussen wel voor Broken Britain: goeie schrijvers hebben ze er ook in het heden nog.