Oorlogswinter wordt Kriegswinter: jeugdboek krijgt Duitse vertaling

Het omslag van Kriegswinter, de Duitse vertaling van Oorlogswinter.

Het is een klassieker onder de lezende jeugd van Nederland: Oorlogswinter van Jan Terlouw. Ook veertig jaar na verschijnen komt het boek veelvuldig terug op de leeslijst van middelbare scholieren. Pas nu kan ook de Duitse jeugd zich in het verhaal verliezen. Er komt een vertaling: Kriegswinter.

Dat schrijft Maartje Somers vanmiddag in NRC Handelsblad. Ze sprak met de Duitse uitgeverij, Urachhaus, die een eerste oplage van 3.500 exemplaren drukt. Urachhaus geeft veel jeugdliteratuur én veel oorlogsliteratuur uit, dus het was logisch dat Kriegswinter daar belandde. Waarom het niet eerder gebeurde, weet directeur Frank Berger niet. Hij studeerde in de jaren tachtig in Utrecht en las Oorlogswinter destijds.

Gouden Griffel, televisieserie, bioscoopfilm

In Oorlogswinter verplaatst de lezer zich in Michiel, een vijftienjarige jongen die zich het verzorgen van een Engelse piloot op de hals haalt zonder dat hij weet hoe dichtbij het gevaar dreigt. Het boek werd zo’n 300.000 keer verkocht en won de Gouden Griffel in 1973. Er volgde - naast vele boekvertalingen - een populaire televisieserie geregisseerd door Aart Staartjes. In 2006 verscheen die op dvd. Twee jaar later kwam de verfilming, door Martin Koolhoven, in de bioscoop.

‘Moedig besluit, want Duitse lezer leest over Nederlandse held’

Somers sprak met Terlouw, die nog niet op de hoogte gebracht was van de Duitse vertaling. Hij is er verguld mee, maar noemt het ook een moedig besluit, omdat de Duitse jeugd zich waarschijnlijk wat moeilijker verplaatst in een Nederlands jochie:

“Want als je als adolescent iets leest, wil je toch graag dat de held er één van jou is. Voor Duitse lezers is dat met dit boek niet zo. Ik veroordeel in Oorlogswinter het naziregime, maar scheer niet alle Duitsers over één kam. Er komen in het boek Duitsers voor die Nederlanders met respect bejegenen. Maar er zijn ook jongens die door Duitsers gemarteld worden. Ik ben benieuwd hoe het ontvangen wordt.”

Geen veranderingen in de tekst, wel een woordenlijstje erbij

In de aankondiging op de eigen website haalt de uitgeverij de verfilming er nog bij, maar volgens Berger speelde de film geen rol bij de beslissing een Duitse vertaling uit te brengen. “Die was maar kort in de bioscoop in Duitsland. En ik vond de film niet zo goed, omdat ze het eind veranderd hebben.” Juist de slotscène van het boek, waarin voor Michiel na de oorlog nog één stukje van de puzzel op zijn plaats valt, wordt geroemd door de uitgever.

De vertaling wordt gedaan door Eva Schweikart (die ook al meerdere keren Simone van der Vlugt vertaalde) en blijft zo dicht mogelijk bij de Nederlandse tekst. De Duitse lezer krijgt er wel een kleine woordenlijst bij, om uit te leggen wat bedoeld wordt als Terlouw het over bijvoorbeeld de ‘ondergrondse’ of een ‘NSB-er’ heeft.