Keiharde strijd in Griekenland...

Grijstinten bestaan niet meer in de Griekse politiek. De strijd gaat tussen radicale hemelbestormers en conservatieven met vuile handen.

‘Misschien zeggen ze over tien jaar wel: ‘in Griekenland begon de revolutie’.” Aannemer Kostas Doganis uit Kalamata, een middelgrote, Griekse provinciestad, analyseert de situatie kalmpjes op zijn balkon. Half grappend doet de vijftiger een West-Europeaan na die zegt. „De Grieken zagen het goed. Alleen zijn ze nu allemaal dood.”

Het gaat Doganis niet om het begrotingstekort of de pensioenleeftijd. De Europese manier van leven staat op het spel. Winnen de speculanten, of nemen Europese burgers het roer terug in eigen hand? En durven de Grieken daarin voor te gaan?

Waarschijnlijk stemt hij zondag daarom voor de radicaal-linkse partij Syriza, die de confrontatie kiest en erop gokt dat Europa uit welbegrepen eigenbelang bereid zal zijn Griekenland meer financiële armslag te geven.

Maar hij is er nog niet helemaal uit.

Veel Grieken twijfelen tot op het laatste moment. Peilingen geven geen uitsluitsel. De vragen die voorliggen, lijken te groot om ze te kunnen overzien. Een Roemeense gastarbeider die geregeld voor Doganis werkt, Christo Nitika, valt zijn baas bij: „Ik zie de financiële problemen als een Derde Wereldoorlog”, zegt hij. En hij beschouwt zichzelf als slachtoffer. Zijn vrouw en kind heeft hij uit geldgebrek al maanden geleden terug naar Roemenië gestuurd.

Grijstinten bestaan niet meer in Griekenland. De stemming zondag wordt beleefd als de tweede ronde in een alles beslissende wedstrijd die in mei begon.

Van de zeven partijen die 6 mei overleefden, tellen er nu nog maar twee: de jarenlange conservatieve regeringspartij Nieuwe Democatie en dus de radicaal-linkse Syriza. Ze lopen een nek-aan-nekrace om de grootste te worden. In het Griekse kiessysteem is dat extra belangrijk, want het levert een bonus van vijftig zetels op, op een totaal aantal zetels van driehonderd. Op kleine partijen durft nu bijna niemand meer te stemmen.

Nieuwe Democratie (ND) is een van de partijen die verantwoordelijk zijn voor de desastreuze staat waarin de overheid verkeert. Het is het kamp dat vroeger banen uitdeelde, maar nu in grote lijnen bereid is te bezuinigen. Nu voert het een strikt economisch liberale koers en het strijdt voor een kleine overheid. ND voert campagne met de angst voor chaos en voor de drachme. De partij benadrukt de onervarenheid van Syriza-politici.

Syrizia is een nieuwe coalitie van kleine linkse partijtjes en bestaat inderdaad uit veel jonge en onervaren radicalen. Het zijn hemelbestormers die ervan overtuigd zijn dat de oplossing van de Griekse problemen vooral een kwestie is van politieke wil. Ze zijn erg populair bij werkloze jongeren in de steden. Maar ook bij oudere ambtenaren die zich vroeger beschermd wisten door de traditionele partijen en zich nu vastklampen aan de strohalm dat hun baan behouden kan blijven als de huidige bezuinigingskoers wordt afgezworen.

Syriza ziet haar onervarenheid juist als voordeel: geen vuile handen. Aanhangers van de partij zeggen dat het ‘nu of nooit’ is voor wisseling van de wacht en een echte frisse wind. Bij de vorige ronde werden de partij nog overvallen door hun grote winst. Nu ruiken ze de macht. In de laatste dagen wordt geprobeerd partijleider Tsipras een serieuzere uitstraling te geven. Maar een goede kans om de twee lijsttrekkers, Antonis Samaras van ND en Syriza’s Alexis Tsipras, te vergelijken hebben kiezers niet gehad. Want de partijen konden het niet eens worden over een lijsttrekkersdebat.

Een coalitie waaraan beide meedoen, sluit iedereen uit. Daarom overheerst onzekerheid over de mogelijkheden om überhaupt een regering te vormen. Uit de opnames bij banken blijkt dat Grieken met alle scenario’s rekening houden en voor de zekerheid extra geld in huis halen.

„Het gaat hier nu slecht en het zal na zondag slecht gaan, ongeacht de uitslag”, zegt Sakis Bouzanis (45) een kleine zelfstandige in de filmindustrie. „Een soepele pijnloze uitweg is er niet.” Dus dan maar opnieuw een stem tegen de vroegere gevestigde orde en dus voor Syriza. „Voor het eerst in vijftig jaar krijgen we misschien een regering zonder Nieuwe Democratie of Pasok.” Dat is wat hem betreft sowieso winst.