Hollands carnaval aan de Oekraïense oostgrens

Oranje stelt teleur in Charkov. Maar de lokale bevolking en de fans maken van het EK weer één groot feest. „Wat wij met de Nederlanders meemaken is ongelooflijk.”

Netherlands' fans cool themselves down in front of a fountain in Kharkiv, Ukraine, Wednesday, June 13, 2012. The Netherlands plays Germany Wednesday at the Euro 2012 soccer championship Group B match. The temperatures went above 33 degree centigrade (91.4 degree Fahrenheit). (AP Photo/Vadim Ghirda) AP

Kippenvel had hij ervan gekregen. Dat een oneindige stoet Nederlanders, volledig uitgedost in oranje, in de straten van Charkov massaal de naam van zijn vaderland scandeerde. Hollands carnaval aan de Oekraïense oostgrens. „Wij hadden veel vooroordelen over Nederland. Maar Oekraïne is de afgelopen dagen verliefd geworden op de Nederlanders”, zegt een voetbalsupporter op het Onafhankelijkheidsplein. Hij stelt zich voor als Stas Gorbatsjov – om daar haastig aan toe te voegen: „Nee, geen familie.”

Natuurlijk zijn de Oekraïners teleurgesteld dat de legendarische voetbalploeg uit het verre Nederland Charkov niet in vuur en vlam wist te zetten. Maar wat de duizenden Oranjefans de Oekraïense bevolking voorschotelen is in deze contreien nog nooit vertoond, verzekert Gorbatsjov. Ruim tienduizend moeten het er zijn geweest op de wedstrijddagen, opgezweept door een veelvoud daarvan aan Oekraïners – die zich spontaan hebben bekeerd tot de Nederlandse voetbalcultuur.

„Wij waren vooraf een beetje bang voor de stroom Nederlanders”, erkent Gorbatsjov in een café pal onder het kolossale standbeeld van Lenin. „Iedereen kent de stereotypen: het liberale land dat als eerste een homohuwelijk had, het land van de drank, de hoerenbuurten, de drugs, de hooligans. Maar het is hier één groot feest. Ze zijn vriendelijk, open, positief, er valt geen onvertogen woord.”

De Charkovieten weten inmiddels dat het oranjefeest een exportversie is van Koninginnedag. „Op wedstrijdavonden kleden duizenden Oekraïners zich nu als de Nederlanders’’, zegt Tanya Zmievskaya, die als vrijwilligster werkt voor de organisatie. „We dachten dat we hier voetbalfans zouden krijgen. Maar het is één groot festival.” Op haar telefoon tovert ze een foto tevoorschijn waarop is te zien hoe een lokale politieman zich woensdag, voor Nederland-Duitsland, lachend op de schouders liet nemen door een paar Oranjefans. Het week nogal af van de manier waarop de Oekraïners zelf met de politie omgaan – en andersom. Geïnspireerd door de Oranjefans stort zij zich vandaag met haar vriendinnen op een blauwgele verkleedpartij voor het duel van Oekraïne tegen Frankrijk, vanavond.

Onder de Nederlanders is de sfeer somberder. Een groepje die hards achter een biertje in de fanzone wendt in afschuw het hoofd af, wanneer de Duitse Torjäger Mario Gomez op het grote scherm de bal voor de zoveelste keer achter Oranje-doelman Maarten Stekelenburg legt. Theo Nijholt en Marco van Opstal zagen het Duitslanddrama thuis op televisie in Den Bosch, maar stonden vijf uur later, in het holst van de nacht, op Schiphol voor hun reis naar Charkov. „We hadden alleen kaarten gekocht voor Nederland-Portugal. We dachten: we winnen van de Denen, we verliezen van Duitsland, dus Portugal wordt de beslissende”, zegt Nijholt. Op Schiphol reisden ze gisteren tegen de balende fans in die net terugkeerden uit Charkov. „Het was heel tammetjes”, zegt Van Opstal. „We kwamen Edwin van der Sar tegen. Keek ook niet vrolijk.”

De tegenvallende resultaten hebben rechtstreeks invloed op het luchtverkeer. „Er zaten misschien dertig mensen in het vliegtuig. Sommigen hebben vijf kaarten over. Meteen na de wedstrijd tegen Duitsland waren overal op Marktplaats kaartjes voor ‘Portugal’ te krijgen.” Van Opstal staat voor een kraampje met ‘Amsterdam snacks’, waar in de smorende hitte bitterballen en kroketten worden verkocht. Maar nu even niet, zegt het Oekraïense meisje achter de toonbank. „De frituur is kapot.”

Het mag de stemming niet drukken. „Ik heb wel gevloekt na de wedstrijd tegen Duitsland”, biecht Ralf Jacobs uit Weert op. Hij zit met zijn vader achter een halve liter bier in de fanzone. Beiden waren twee jaar geleden ook al in Zuid-Afrika. „Natuurlijk was het balen. Maar ik heb niet overwogen weg te gaan. Charkov is een leuke stad. Mooi park, leuke barretjes. Al die flanerende mensen. En de Oranjemars is echt gaaf. Het lijkt wel carnaval. Overal juichende mensen langs kant. Ik moest wel 180 keer op de foto.”

Over het slechte spel van Oranje zegt supporter Jacobs: „Te veel spelers uit vorm. Robben, Van der Wiel, Afellay; ik ben heel erg pro-Van Bommel, maar tegen Duitsland was het niet goed. En ik denk dat Huntelaar twee van de vier kansen had gemaakt die Van Persie kreeg. Van Marwijk is te lang doorgegaan met dezelfde ploeg. Hij heeft te weinig lef gehad.”

Toch is het nog niet voorbij, denken de optimisten. Van Opstal is er van overtuigd dat het tij zal keren, zondag. „Tuurlijk, 6-0 bij rust. Portugal heeft ook nog niet geschitterd. Ik geloof er echt nog wel in.”

Ook de Oekraïners hopen op een wonder, ook al is het het laatste EK-duel in Charkov. Stas Gorbatsjov: „Wat wij meemaken met de Nederlanders is ongelooflijk. Dit vergeten wij nooit meer. Ik hoop dat dat ook voor hen geldt: dat zij Oekraïne niet meer zien als een land van slechte wegen en corrupte politici. Dat is ook de waarde van dit EK.”