Geslaagt! Eh... geslaagd

Er werd een ramp voorspeld, met die nieuwe eindexameneisen. Dit jaar moesten de kandidaten gemiddeld een voldoende halen voor alle vakken die centraal schriftelijk werden geëxamineerd. Leerlingenorganisaties klaagden luid, docenten voorzagen een slagveld.

De eerste berichten, over de resultaten van de vmbo-examens, leken die angstige verwachting te bevestigen. Maar nu blijkt verrassend dat voor alle examens, voor havo-, vwo én vmbo dit jaar landelijk een hoger gemiddeld cijfer per vak werd behaald. Of het totale aantal geslaagden ook hoger uitvalt, is pas later deze zomer duidelijk, na herexamens en correctie van invalide examenopgaven en correctievoorschriften.

De cynicus kan het erop houden dat de examens over de hele linie gemakkelijker waren. Maar het lijkt er meer op dat de doorsnee scholier, zich bewust van de strengere eisen, met oog voor de realiteit aan de slag is gegaan. En wel zo dat er zelfs iets beter werd gepresteerd dan strikt noodzakelijk. Daarmee lijkt het erop dat de befaamde ‘zesjescultuur’ misschien wel een handzame mythe is. Hij bestaat als de gelegenheid wordt geboden. Zo niet, dan redeneert de meerderheid van de leerlingen praktisch en calculeert anders.

Dat de eindexamens nu tegen de verwachtingen in naar behoren gemaakt zijn, betekent niet het einde van de zorgen over het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.

Uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen komt bijvoorbeeld naar voren dat de beste leerlingen van het vwo onderpresteren en veel te vaak doubleren. Niet door persoonlijke of sociale problemen maar bij gebrek aan aandacht op school. Voor deze leerlingen zou het onlangs gelanceerde idee, om het zittenblijven af te schaffen en te vervangen door een zomerse bijspijkerbeurt, serieuze aandacht verdienen .

Voorts wees een landelijke toets uit dat grote percentages vmbo-, havo- en vwo-scholieren ondermaats presteren wat betreft taalvaardigheid en angstaanjagend slecht als het op rekenen aankomt. Voor te veel scholieren is alles wat naar getallen zweemt onaantrekkelijk, bètastudies zijn niet voor niets onverantwoord impopulair. Waarom? Naar de reden wordt gegist. Het zou op de basisschool al mis gaan, sinds de methode van het realistisch rekenen – maar wie weet dat zeker? De methode wordt zowel verguisd als fel verdedigd. Of komt het lage niveau doordat in de opleidingen ná de basisschool te weinig meer wordt geoefend?

Het wordt tijd voor uitsluitsel en maatregelen waar ze nodig zijn, ook omdat de taal- en rekentoetsen onderdeel zullen zijn van de eindexamens in 2014. Ook voor 2013 worden de exameneisen, terecht, al verder opgeschroefd. Dan is er voor vwo en havo maximaal nog maar één onvoldoende toegestaan voor Nederlands, Engels of wiskunde. Geen nood. De meeste aanstaande eindexaminandi werken daar vast al naartoe.