Column

Die eindeloze herhaling, dát is de Europese crisis

Het geroezemoes is verstomd. In een van de eerdere crises om Griekenland, dat moet vorig jaar zijn geweest, hoorde ik om me heen nog praten over de beste reactie op de gevolgen van een financiële implosie en het onvermijdelijke uiteenvallen van de eurozone. Over de angst dat papieren bezittingen waardeloos zouden worden: bankbiljetten, effecten, spaarrekeningen, politieke verdragen.

Wat te doen? Ook de stadsmens zou terugvallen op Moeder Aarde, op ‘harde’ bezittingen. Goed gereedschap. Een degelijke stadsfiets. Een moestuin. Collega’s hoorde ik toen nog recepten uitwisselen voor de bereiding van bloembollen. Welke je maar beter niet moet klaarmaken.

En nu? The Wall Street Journal meldde vanochtend serieus dat Grieken geld van de bank halen, levensmiddelen inslaan, particuliere beveiligers inhuren en zorgen dat zij een volle tank hebben.

Overdreven? In een peiling van Maurice de Hond negen maanden geleden zei 41 procent van de Nederlanders dat de komende tien jaar revolutie zou uitbreken in een of meer Europese landen. Tot nu toe wint de stembus, niet de straat.

De Griekse verkiezing is een referendum over de Europese reddingsactie en de onverbiddelijke voorwaarden die een onvermijdelijke verdere aanslag zijn op de welvaart. Het is precies het referendum dat toenmalig premier Papandreou in november vorig jaar voorstelde en dat Europese regeringsleiders hardhandig afwezen.

En ook dat is precies de eurocrisis: die eindeloze herhaling van eerdere afleveringen. Alsof de film Groundhog Day, waarin Bill Murray steeds dezelfde dag in hetzelfde suffe dorp beleeft, elke dag wordt uitgezonden. Overal.

Hoe is het voor de politieke leiders die daar middenin zitten? Het gebrek aan informatie. De overdaad aan onderhandelaars. Het licht en het duister in de tunnel. De groepsdynamiek. Het tekort aan reflectie. De pressie van partijgenoten, media, markten. De vermoeidheid. Minister-president Mark Rutte vergiste zich vorig jaar ‘maar’ 50 miljard.

De herhaling maakt murw. Weer spanning. Weer ergens in Europa verkiezingen. Als het vandaag vrijdag is, zal de spanning op de financiële markten wel oplopen in afwachting van de uitslag.

Als het vandaag zaterdag is, komen de laatste opiniepeilingen en geruststellende woorden van een woordvoerder in Brussel.

Als het vandaag zondag is komen de echte uitslagen. En blijkt ergens nog een reddingsactie nodig. Wat vroeger in miljoenen werd gemeten, komt nu in miljarden. Het went niet.

En als het maandag is, gaan de markten open en brengen beleggers en speculanten hún stem uit.

De herhaling dooft elders het gevoel van crisis. Ha, voetbal. Ha, sportzomer. Ha, vakantie.

De collega’s met Griekenland als bestemming heb ik geadviseerd genoeg contant geld mee te nemen. Euro’s, dollars en de universele noodmunt: sigaretten. En denk aan de twee vlaggen. De Griekse, om op je vakantie-adres op te hangen. Signaal dat je goed volk bent. In elk geval geen Duitser.

En de Nederlandse vlag. Handig als u in een autokonvooi over land moet vertrekken vanwege de noodtoestand: bind ’m over de motorkap. Of als de Amerikaanse zesde vloot in de Middellandse Zee toeristen van het strand komt evacueren. Aan de vlag kunnen de mariniers zien dat u meemoet. Helpt voor een soepele evacuatie. Liever geen herhaling van de reddingactie voor Haskoning-medewerker ‘Paul’ op het strand bij Sirte.