Bilic: rechter, gitarist en coach Kroatië

De Kroaat Slaven Bilic (43) is een opvallende verschijning tussen de bedaagde bondscoaches. Zijn talentvolle ploeg speelde gisteren gelijk tegen Italië.

Croatia head coach Slaven Bilic shouts during the Euro 2012 soccer championship Group C match between Italy and Croatia in Poznan, Poland, Thursday, June 14, 2012. (AP Photo/Antonio Calanni) AP

Slaven Bilic ontdekte als verdediger van West Ham United en Everton dat elk foutje in Engeland wordt uitvergroot. Ook als hij na het EK aantreedt als trainer van Lokomotiv Moskou krijgt hij te maken met soms irreële verwachtingen. Maar niets zal de druk evenaren die hij heeft gevoeld in zijn zes jaar als bondscoach van Kroatië, bekende hij vorige week. Zijn moeder keek altijd mee, net als zijn kinderen, hun klasgenoten en de buren.

Iedere Kroaat vindt het zijn taak de beslissingen van de bondscoach te becommentariëren, legde Bilic uit. Zo voelde president Ivo Josipovic zich vlak voor de tweede groepswedstrijd tegen Italië geroepen een overwinning te voorspellen. Hij kreeg geen gelijk. Kroatië speelde in Poznan met 1-1 gelijk tegen Italië. De bondscoach stapte van het veld in de wetenschap dat zijn ploeg maandag tegen titelhouder Spanje de kwartfinales moet proberen te halen.

Bilic (43) is een opvallende verschijning tussen de bedaagde bondscoaches bij het EK. Hij droeg al een mutsje boven een maatpak, heeft een oorring en toont langs de lijn het temperament van de Balkan. Hij kijkt niet vreemd op als een supporter zich langs de stewards op het veld wurmt en hem een kusje komt geven, zoals in de wedstrijd tegen Ierland. Hij is gitarist in een rockband, was als voetballer al fervent roker en is meester in de rechten.

Als trainer heeft Bilic een andere spelopvatting dan in zijn tijd als spijkerharde mandekker. Hij analyseerde bij zijn aantreden de spelerspoule, ontdekte meer aanvallende dan verdedigende kwaliteiten en bedacht een systeem dat daarbij aansluit. Waar Bert van Marwijk, die dezelfde situatie heeft bij Oranje, kiest voor een extra controleur, speelt collega Bilic juist tegen de topploegen met een extra aanvallende middenvelder. De aanvallende gedachte maakt zijn spelers vrolijk, betoogt hij.

Bilic gelooft in een individuele aanpak. Hij stelt dat het huidige topvoetbal zich door de beweeglijkheid steeds minder laat vangen in formaties als 4-4-2 of 4-3-3. Belangrijker vindt hij dat zijn elftal compact speelt, met weinig ruimte tussen de linies, waar dan ook op het veld. „Organisatie en automatismen zijn het fundament”, zei hij tegen de Britse krant The Guardian. „Dan komen individuele kwaliteiten het best tot uiting. Zonder een solide systeem is improvisatie slechts anarchie. Geen oplossing voor de lange termijn.”

Vechtlust is nog altijd een belangrijk wapen van de Kroaten. Bilic hoorde bij de geharde lichting internationals die op het WK in 1998 de troostfinale won van Oranje. Ze gaven hun volk zelfbewustzijn na de burgeroorlog in voormalig Joegoslavië, net als tennisser Goran Ivanisevic en de later verongelukte basketballer Drazen Petrovic. De onafhankelijkheid is nu geen issue meer, maar de hartstocht is gebleven.

Veertien jaar geleden waren Robert Prosinecki, Zvonimir Boban en Davor Suker de sterren. Nu zijn het spelmaker Luka Modric, aanvoerder Darijo Srna en spits Mario Mandzukic. De laatste mag voor komend seizoen vertrekken bij VfL Wolfsburg, dat eredivisietopscorer Bas Dost kocht. Met twee doelpunten tegen Ierland en de gelijkmaker tegen Italië heeft de spits zijn prijs alvast wat opgedreven.

Bilic heeft in aanloop naar het EK enkele keren gezegd dat deze generatie Kroaten titelkandidaat is. „Verklaar me voor gek, maar ik ben alleen maar realistisch”, zei hij tegen The Guardian. „We hoorden de afgelopen jaren bijna altijd bij de toptien van de FIFA-ranglijst. Dat is op basis van uitslagen, niet schoonheid of shirtontwerp. Als we een goede voorbereiding hebben en blessurevrij blijven, kunnen we iedereen verslaan.”

Toch mocht Kroatië gisteren blij zijn dat het met 1-0 achter stond bij rust. Italië speelde net als eerder tegen Spanje (ook 1-1) met een driemansverdediging en had een speler extra op het middenveld. Dat pakte goed uit, met kansen voor Mario Balotelli en Claudio Marchisio. Doelman Stipe Pletikosa hield Kroatië op de been. Maar hij had vlak voor rust geen antwoord op een vrije trap van spelmaker Andrea Pirlo, weer een van de beste Italianen.

Italië was in de tweede helft minder gevaarlijk en probeerde vooral het weer opgeleefde Kroatië van een doelpunt te houden. Dat lukte tot een kwartier voor tijd. Mandzukic schoot raak nadat Giorgio Chiellini verkeerd had getimed bij een poging de bal uit een voorzet weg te koppen. Bondscoach Bilic, gokkend op een overwinning, bracht spits Eduardo in. Zijn collega Cesare Prandelli koesterde het punt – Italië treft in het slotduel het zwakke Ierland.

    • Michiel Dekker