opinie

    • Hans Beerekamp

Zondebokken: de coach, de schoonzoon en C1000

De bondscoach zou niet wisselen uit angst voor ruzie thuis.

Een van de prettigste bijkomstigheden van het EK voetbal in Polen en Oekraïne is de kans die vooral de NOS grijpt om een breed publiek bij te spijkeren in geschiedenis en aardrijkskunde. Zo besteedde commentator Arno Vermeulen dinsdag enige tijd om bij de aanvang van de wedstrijd Polen-Rusland college te geven over het bloedbad van Katyn in de Tweede Wereldoorlog.

Ongeveer tegelijkertijd ontvouwde zich een enorme vlag boven de hoofden van de Russische supporters, met de tekst This Is Russia en een afbeelding van een veroveraar, in wie de liefhebbers vorst Dmitri Pozjarski (1577-1642) konden herkennen. Hij had Polen destijds onderworpen en in het Russisch betekent pozjar ‘brandstichten’. Op zo’n moment besef je de sublimerende heilzaamheid van een wedstrijd om nationalistische sentimenten te kunnen botvieren. Het vermijdt heel wat echt plunderen, verkrachten en brandstichten.

Maar wat nu als de tribale betrokkenheid gekrenkt wordt door reële nederlagen? Het is een vraag waar de Nederlandse Oranjenatie een antwoord op moet gaan zoeken, nu vernederingen door Vikingen en Teutonen nog slechts een muizengaatje uitzicht bieden op de volgende ronde.

Langzaam tekent zich de afgelopen dagen af wie de zondebokken worden. In de diverse voetbalkroeggesprekken op televisie wordt vooral gewezen naar de bondscoach en zijn schoonzoon, aanvoerder Mark van Bommel. De laatste faalde zichtbaar gisteren tegen Duitsland en werd in de rust gewisseld voor Rafael van der Vaart. Maar op Twitter was allang duidelijk waarom Bert van Marwijk die beslissing niet eerder genomen had: dan zou hij aan de ontbijttafel ruzie hebben gekregen met zijn dochter.

Nu is Van Marwijk iemand die niet van confrontaties lijkt te houden en ook een standvastige conservatief, die niet graag van een eenmaal uitgezette lijn afwijkt. Precies die eigenschappen hadden hem de laatste jaren veel lof opgeleverd van de analisten. Maar de zelf verklaarde voorzitter van Van Marwijks fictieve fanclub, de in een oranjekleurig kostuum gestoken Johan Derksen, zei het lidmaatschap gisteren op.

Wat de teleurgestelde fans nog meer ergert dan de bedachtzaamheid van Van Bommel en Van Marwijk, zijn de triomfantelijke commercials in de rust van ING en supermarkt C1000. Werden tot voor kort de oranje varianten op de Russische oorlogszucht luid meegezongen („we vegen de Portugezen van de mat”), nu is de ongepastheid een doorn in het oog, een cognitieve dissonantie als een eksteroog.

De woede richt zich, geheel in de naar links neigende furie van nationale identiteit, dus het meest tegen die gore kapitalisten, die aan ons chauvinisme willen verdienen.

    • Hans Beerekamp