Strijd in PvdA over vredesmissies

Bezuinigingen op defensie die de PvdA in haar verkiezingsprogram belooft, zijn intern slecht gevallen. Ondoordacht, zegt een PvdA-adviescommissie.

NOVUM111:PVDA PRESENTEERT VERKIEZINGSPROGRAMMA:DEN HAAG;07JUN2012-De Partij van de Arbeid presenteerde donderdagmiddag in het Nutshuis in Den Haag haar verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. Foto: Pvda-leider Diederik Samsom geeft een toelichting op het programma ´Nederland Sterker en Socialer´.Novum/bm/str.Bart Maat Novum BART MAAT

Thijs Niemantsverdriet

Het had een goed gesprek moeten worden over het buitenlandbeleid van de PvdA, maar het eindigde in een woede-uitbarsting van partijleider Diederik Samsom.

Maandagavond kwam het Netwerk Defensie van de PvdA, een werkgroep van sociaal-democratische experts op het gebied van defensie en buitenlands beleid, bijeen. Op de agenda stond het verkiezingsprogramma, dat vorige week is gepresenteerd. Samsom was er ook, en hij kreeg forse kritiek te verduren. Waarom wil de PvdA zo draconisch snijden in het budget van de krijgsmacht: één miljard euro, zonder duidelijk te zeggen waarop? En waarom zijn de defensie-experts in de partij niet gekend in dit besluit? Vredesactivist Mient Jan Faber hield een emotioneel betoog over humanitaire interventies die op de tocht komen te staan.

De hardste aantijgingen kwamen van journalist Ko Colijn, die als buitenlanddeskundige was uitgenodigd bij het beraad, dat besloten was. Hij beschuldigde Samsom ervan de bezuinigingen op Defensie overhaast te hebben doorgedrukt en betrokkenen onder druk te hebben gezet. Hierop ontstak Samsom in woede. „Jij beweert dat ik niet integer ben”, beet hij Colijn toe. Na de woordenwisseling verliet Samsom het overleg.

Achter de confrontatie Samsom-Colijn gaat een intern conflict schuil over de buitenlandkoers van de PvdA. In het verkiezingsprogramma bezuinigt de PvdA, net als in 2010, meer dan een miljard euro op defensie. Die bezuinigingen komen bovenop de kostenbesparingen die het kabinet-Rutte uitvoert.

Een groep partijleden keert zich tegen de plannen. Ze zijn bang dat de PvdA niet meer kan voldoen aan de ambities op het gebied van internationale vrede en veiligheid. De sociaal-democraten willen dat Nederland een belangrijke rol blijft spelen bij vredesmissies en bestrijding van terrorisme en piraterij. Met de defensiebezuinigingen, stellen de critici, wordt dat onmogelijk.

In een interne brandbrief aan de PvdA-top sprak een adviescommissie van de fractie begin deze maand over een „ondoordacht plan” dat „desastreuze gevolgen voor de krijgsmacht” zou hebben en „de doodsteek voor de internationale ambities van de PvdA” vormt. In de adviesgroep zitten zwaargewichten als hoogleraar Nico Schrijver, oud-topambtenaar van Defensie Lo Casteleijn en Wim van den Burg, voorzitter van de militaire vakbond AFMP.

Naast die inhoudelijke zorgen is er ook onvrede over de manier waarop de partijtop de defensiebezuiniging ter hand heeft genomen. De programmacommissie, zeggen de critici, heeft alle adviesorganen en werkgroepen op het gebied van buitenlands beleid en defensie gepasseerd.

Ook Kamerlid Angelien Eijsink, al negen jaar defensiespecialist in de PvdA-fractie, is het volgens betrokkenen niet eens met het verkiezingsprogramma. „Ze is onder druk gezet om dit te accepteren”, zegt oud-PvdA-Kamerlid en buitenlanddeskundige Harry van den Bergh. Als gevolg van het conflict zou Eijsinks plaats op de kandidatenlijst van de PvdA in gevaar zijn gekomen.

PvdA-leider Samsom ontkent niet dat hij van mening verschilt met Eijsink, maar benadrukt dat het verkiezingsprogramma „een product van de partij, en niet van de fractie” is. „En Angelien heeft meer dan gemiddeld de hand gehad in de uiteindelijke tekst. Dat kunnen niet veel fractieleden zeggen.” Eijsink zelf wil geen commentaar geven.

Twee weken geleden mengde defensie-expert Colijn zich in het conflict. In een fel getoonzette column in Vrij Nederland stelde hij dat de programmacommissie „in een kwartier” had besloten tot de extra bezuiniging van een miljard. „Het Samsom-dictaat”, zo omschrijft hij het defensiebesluit van de PvdA.

Samsom spreekt de ‘vijftien minuten-claim’ van Colijn tegen. „Je zou eens moeten weten hoeveel uren we aan die paragraaf besteed hebben.” De PvdA-leider zegt „iedereen” te hebben geraadpleegd. „We hebben alleen minder tijd dan voorheen, omdat er vervroegde verkiezingen zijn.” Over zijn „clash” met Colijn – die typering is van Samsom zelf – zegt hij: „Ik heb hem met recht en rede streng toegesproken. Zijn beschuldigingen waren ongefundeerd.” De PvdA-leider noemt de bijeenkomst van maandagavond „constructief”.

Toch is een aantal aanwezigen onaangenaam verrast over Samsoms verlies aan zelfbeheersing afgelopen maandagavond. „Het was een bijeenkomst met partijleden, een thuiswedstrijd dus”, zegt er één. „Het lijkt me onverstandig om je thuispubliek zo tegen de haren in te strijken.”

    • Thijs Niemantsverdriet