Sprookjes voor alle zintuigen in Kassel

Behalve een stad voor kunst is Kassel ook een plek van sprookjes. Vrouw Holle, de Kikkerkoning en Rapunzel: ze zijn ‘geboren’ in de heuvels en dalen rondom Kassel, van generatie op generatie doorverteld en uiteindelijk opgetekend door de gebroeders Grimm. Het is dit sprookjesachtige dat drie topwerken, gemaakt door vier heel verschillende kunstenaars, verenigt op Documenta 13.

De vier kunstenaars – één is een duo – komen uit Frankrijk, India en Canada. Ze beschikken over een verbeeldingskracht zo groot dat je als toeschouwer wordt meegesleept in een ander, niet precies te definiëren domein.

In de 22 minuten durende Alter Bahnhof Video Walk van het Canadese duo Janet Cardiff & George Bures Miller (1957/1960) gebeurt het meeslepen letterlijk. Vertrekpunt van deze ‘Körperkino’ op wandelsnelheid is de hal van het Kasselse Hauptbahnhof. Hier leen je een iPod met koptelefoon. Je volgt de stem van een vrouw door het station. Je ogen zijn gericht op wat zich voor je voeten afspeelt, maar tegelijkertijd kijk je naar het videoschermpje in je handen, waar zich de parallelle werkelijkheid voltrekt. Waarom laten plotseling alle reizigers hun koffers vallen, wat gebeurde er op perron 13 en hoezo hapert ineens de techniek?

Van een heel ander kaliber is de eveneens in het station vertoonde video-installatie van Tejal Shah (Bhilai, 1979). Haar Between the Waves is een parel van overdaad, een kosmische kijkervaring, waarin alles eeuwig opnieuw wordt geboren, waar behaarde, in rubber linten geklede wezens alles liefhebben: elkaar, dier, vrucht, plant, water. Alles kan opnieuw gebruikt, alles kan opnieuw – beter nog dan in het paradijs.

Een heel eind daar vandaan, aan een van de randen van het romantische Karlsauepark, sla je een hoek om en sta je plotseling in een apocalyptisch dal. Om je heen gescheurde heuvels, ontwortelde eiken, de stammen in stukken gehakt. Blokken cement liggen op scheve stapels, er zijn bergen compost en zwart zand. Wilde planten verspreiden een zoete geur. In het midden van het dal zoemt een kolonie bijen rond het hoofd van een vrouwenbeeld.

De aanzet tot deze wildernis is gegeven door de om zijn computerwerk bekend staande Pierre Huyghe (Parijs, 1962). Untitled, zoals het werk heet, moet verder groeien zonder regie, zonder regels. Wie hier thuishoort of niet, is onduidelijk. Een muis draait als een dolleman rondjes in het zand. Een spierwit faunachtig wezen strekt zich uit in het warme zand. Het dier staat op, gaapt, wandelt achter een man aan. Het uitgemergelde dier zorgt voor een van de meest sprookjesachtige vergezichten in Kassel.

    • Lucette ter Borg