‘Marina is een natuurkracht’

Voor ‘The Life and Death’ schreef Antony een nummer voor Abramovic dat ze in haar eentje zingt: Salt In My Wounds. „Dit is de eerste keer dat Marina zingt op het podium”, zegt Antony. „Ze was verlegen, want net als veel mensen was ze als kind ontmoedigd om te zingen en op die manier ruimte in te nemen. Ik moest op haar inspreken tot ze haar stem durfde te verheffen.”

Antony Hegarty (1971, Chichester, Engeland) is als zanger bekend van de band Antony & The Johnsons. Zijn ijle composities en hoge, onschuldige stem werden in 2005 door een groot publiek ontdekt, dankzij zijn tweede cd I’m A Bird Now. Hij is een transgender. Antony, die sinds 1990 in New York woont, trad tijdens dit Holland Festival ook op met het Metropole Orkest.

„De manier van samenwerken in ‘The Life and Death’ was voor mij ook nieuw. Het was in alle opzichten een pure ‘samenwerking’. Want al is Marina’s leven het onderwerp, ze gaf de controle volledig uit handen. In dat opzicht zie ik een overeenkomst met een performance die ze in de jaren zeventig uitvoerde in Napels. Toen bood ze haar lichaam aan aan de aanwezigen, die ermee mochten doen wat ze wilden. Nu legde ze alle aspecten van haar autobiografie op tafel en inviteerde drie kunstenaars ermee te doen wat ze goeddunkten. Nog afgezien van het theaterstuk dat we uiteindelijk gemaakt hebben, vind ik Marina’s werkwijze op zich al een kunstwerk.

„Het resultaat werd gemonteerd door Bob Wilson. Hij creëerde, op basis van een nauwkeurig proces van uitproberen en video-registraties, een opbouw, waarin al onze bijdragen een rol kregen zonder op elkaar in te werken. Zo staan de vertelstem van Willem, Marina’s bewegingen en mijn zang los van elkaar.

„Bob maakt zich niet druk over bedoeling of betekenis, hij stimuleert juist de ambivalentie. Er is geen vastomlijnd thema, iedere interpretatie is welkom. Ik zou zelf niet precies kunnen zeggen wat we uiteindelijk gemaakt hebben.

„In de jaren negentig was ik zanger in obscure bars in de Lower East Side. Ik voerde ook performances op. In die tijd had ik nog niet van Marina Abramovic gehoord, mijn artistieke kennis beperkte zich tot de nachtclub-scene en de ‘downtown’-scene. Later ontdekte ik haar werk en besefte ik dat ze haar tijd ver vooruit was geweest. In de jaren negentig deden mensen vaak nog hetzelfde als wat zij in de jaren zestig al deed.

„Marina is een natuurkracht. Begin augustus programmeer ik een festival in Londen, Meltdown. Ik heb Marina zover gekregen dat ze er een lezing geeft, alleen toegankelijk voor vrouwen. Ik heb tijdens onze samenwerking veel gehoord over haar leven: al die wreedheden, kracht en volharding. Daarover wil ik haar horen praten vanuit een vrouwelijk perspectief. Want het is natuurlijk frappant dat ze haar theaterstuk maakte met drie mannen. Nu ja, twee mannen en een transgender.

„Ze heeft toegezegd om voor een exclusief vrouwelijk publiek te spreken. Maar ik moest iedereen vertellen dat het niet háár idee was. Want zij beweert juist altijd dat kunst geen gender heeft. Lijkt het je niet geweldig, Marina met uitsluitend vrouwen? Nu maar hopen dat ze ook transgenders binnenlaat.”