Een saboterende minderheid

Een krappe meerderheid in de Tweede Kamer wil de eigen bijdrage in de zorg verhogen van 220 naar 350 euro. De SP en PVV zijn tegen en willen dit voorstel kapot debatteren. Ze eisen samen 14 uur spreektijd in de Tweede Kamer. Ze hopen dat de Senaat het wetsvoorstel dan niet meer kan behandelen. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer is voor het Europese monetaire noodfonds ESM. De PVV is tegen en eist een Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal over het ESM. Ze denkt zo de ratificatie te kunnen uitstellen tot na de verkiezingen.

Beide partijen beroepen zich op de reglementen van orde en zelfs de grondwet. Creatief gebruik van procedures hoort bij de democratie en is dus oorbaar. Het is nu aan de Tweede Kamer om te beoordelen of dit kan. Een gezamenlijke vergadering van beide Kamers lijkt kansloos.

Maar los daarvan rijst de vraag of deze trucs niet iets onthullen over de parlementaire inborst van SP en PVV. De marathondebatten die SP en PVV willen houden, zijn een poging om besluitvorming zo te vertragen dat de wetgeving op de lange baan wordt geschoven.

Dat doet denken aan de ‘filibuster’. In de Amerikaanse Senaat kan een filibusterdebat net zo lang doorgaan tot 60 van de 100 senatoren het genoeg vinden. In de praktijk is dit verworden tot een wapen waarmee 41 senatoren elke onwelgevallige wet kunnen blokkeren. De huidige politieke patstelling is het gevolg.

Geen misverstand. In een florerende democratie moet een meerderheid rekening houden met de minderheid. Alle reglementen van orde in Nederland zijn van dat wederzijdse respect doordesemd.

Maar SP en PVV willen die verworvenheid gebruiken om voorstellen van de parlementaire meerderheid te saboteren. De partijen geven daarmee te kennen dat ze de Kamer niet primair zien als een wetgevend orgaan maar ook als een propagandistisch toneel. Ze staan hiermee in een radicale traditie. Het partijorgaan van de SP heet niet voor niets De Tribune, een verwijzing naar zowel de volkstribuun in het oude Rome als naar de partijkrant van de vooroorlogse communistische CPN.

Dat de PVV allerlei Amerikaanse sabotagetechnieken introduceert, is niet opmerkelijk. De partij ontleent wel meer inspiratie aan de ‘culture wars’ die de politieke democratie in de VS al lang verlammen. Ze heeft er electoraal belang bij om de Kamer af te schilderen als een ‘praathuis’.

Dat de SP haar toevlucht zoekt tot filibuster-achtige methodes is juist vreemd. De SP presenteert zich als nieuwe regeringspartij. Sterker, lijsttrekker Roemer ambieert het premierschap en is tot compromissen bereid. Dat zijn fractie het reglement van orde van de Kamer gebruikt voor een oneigenlijk doel (zand in de motor van de wetgevende macht) roept twijfels op aan deze intentie. Een partij die ministeriabel wil zijn, kan de Tweede Kamer niet onbekommerd als bühne gebruiken.