Annemarie, u bent te groot voor Almere

Burgemeester Annemarie Jorritsma is de belichaming van verkeerde privatisering en fout bedrijfsdenken, vindt Colin van Heezik.

Lieve mevrouw Jorritsma, wat een heerlijke vrouw bent u toch. U bent als kind in een ketel optimisme gevallen en daar plukken wij met z’n allen al jaren de vruchten van. De privatisering en opsplitsing van de NS in twee prachtige, goedlopende en klantgerichte bedrijven is daar misschien wel het beste voorbeeld van. „Het is heel goed geweest dat we dat hebben gedaan”, zei u vorige week tegen de parlementaire commissie die onderzoek doet naar het privatiseringsbeleid. U kunt dat als beste weten, want u privatiseerde als minister van Economische Zaken ook nog even de energiesector, voordat u in 2003 burgemeester van Almere werd.

Inderdaad had de NS en de reiziger niets beters kunnen overkomen. Voor die tijd was het een communistisch zooitje bij de spoorwegen. Een machinist mocht toen gewoon uitstappen om een wissel te verleggen, zodat de trein meteen verder kon rijden. Aan zulke misstanden hebt u resoluut een einde gemaakt.

Het mooie aan u is dat u die publieke sector zo opfrist met uw mentaliteit – u snapt als geen ander dat we bij de overheid nog wat kunnen leren van het bedrijfsleven: hoe je een feestje geeft, bijvoorbeeld. Vorige week gaf de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), waarvan u voorzitter bent, een groots feest met optredens van cabaretier Freek de Jonge, trendwatcher Adjiedj Bakas en zelfs Johan Cruijff. Dagvoorzitter was VARA-coryfee Matthijs van Nieuwkerk. Het feest kostte 800 euro per deelnemend bestuurslid, wat in totaal neerkwam op 3 miljoen euro. Protesten hierover noemde u „kleinzielig” gedoe. U zei: „Getreurd wordt er al genoeg, dezer dagen. Je mag bijna nergens meer vrolijk over doen.” Heel goed dat u dat gezegd hebt.

U belichaamt niet alleen al het goede waar de VVD voor staat, maar u bent ook een politica die gezelligheid altijd voorop stelt. In 2010 schreef u geschiedenis door als eerste Nederlandse burgemeester mee te doen aan het programma Ik hou van Holland. Humor is belangrijk voor u, al sinds uw optreden met Gordon op het VVD-partijcongres. Van Gordon hebt u geleerd dat je dingen niet zo serieus moet nemen.

U solliciteerde even in Amsterdam, in het geheim. Dat vonden ze in Almere dan weer minder. Maar het is heel goed geweest dat u dat hebt gedaan. U hebt ze laten voelen hoe blij ze mogen zijn met een burgemeester die ambitieus is, ja, die eigenlijk evengoed burgemeester van een veel grotere stad zou kunnen zijn. Dat heeft Almere een enorme boost gegeven.

U huurde een externe adviseur in als interim-manager bij uw politiecorps. Met andere woorden: u stelde iemand uit het bedrijfsleven aan als korpschef. Die verdiende 1600 euro per dag... 1600 euro, denkt u – daar komt Gordon zijn bed nog niet voor uit! Maar even serieus: het gaat wel om uw en mijn veiligheid. En die is te belangrijk om aan ambtenaren over te laten. Ik stel voor dat we de politie zo snel mogelijk privatiseren. Net als de rest van de overheid.

Ik bewonder uw relativeringsvermogen, vooral wanneer het wettelijke regels betreft. Volgens het bestemmingsplan mocht er op de grond waar u nu woont maar één huishouden gevestigd worden. Inmiddels staan er drie enorme huizen, een voor uzelf en twee voor uw kinderen. Kwestie van creatief met de regels omgaan. Jullie hebben officieel met z’n drieën maar één voordeur! Zo omzeil je die gemeentelijke betutteling. Maar het is heel goed dat er nu zulke prachtige villa’s in Almere staan. Zo zien we dat het niet alleen een stad is voor treurige, modaal verdienende forenzen, maar ook voor een lid van de happy few zoals u.

In 2006 bleek dat u illegaal grondwater uit een natuurgebied uw huis in pompt. U beweerde toen dat u, de burgemeester, helaas niet wist dat daar een vergunning voor nodig was. U vond niet dat u uw geloofwaardigheid daarmee verspeelde. Dat was ook niet nodig. Uw cv is werkelijk schitterend. Als burgemeester verhinderde u dat de gemeente Almere ging procederen tegen de illegale prijsverhogingen van het bedrijf UPC, waar u commissaris was. In de jaren negentig ging er 2,4 miljoen euro subsidie van Economische zaken, waar u minister was, naar een project van de Gerlof Jorritsma Holding NV, het bedrijf van u en uw man. Dat bedrijf was betrokken bij de bouwfraude en werd door de NMa veroordeeld. Maar u trof geen blaam, want u had uw aandelen overgedragen aan een onafhankelijke Stichting, die beheerd werd door... uw 20-jarige dochter. De secretaris-generaal van EZ die deze constructie bekritiseerde, werd door u weggestuurd. Net goed!

Mevrouw Jorritsma. U belichaamt het: privatisering. Daarover is nu een rapport in de maak. Mijn vraag aan u: wat is voor u privatisering? Ik denk dat ik het antwoord wel weet: het aanwenden van publieke middelen voor private doelen, zodanig dat je er zelf beter van wordt. Daarbij geldt, u houdt van koken, dat je het publieke en het private zo goed mogelijk moet vermengen. Hoe ondoorzichtiger het is, hoe beter. Dan wordt het een optimaal winstgevende aangelegenheid. Voilà.

Mijn brief is bijna afgelopen, tot mijn spijt. Mevrouw Jorritsma. Ach! Kon ik nog maar even bij u zijn... Kon ik nog maar even met u praten.... maar helaas. Het is alweer tijd voor een laatste vraag: bent u beschikbaar voor een post in het nieuwe kabinet? Staat u mij toe uw reactie te raden. Het is heel goed geweest dat uw partij u burgemeester gemaakt heeft van zo’n prachtige stad als Almere. Maar het bloed kruipt. Mocht men u opnieuw als minister vragen, dan zou u daar zeker de humor wel van inzien.

Colin van Heezik (1977) is freelance journalist

    • Colin van Heezik