Vijf hardnekkige mythes oversolliciteren

Zo’n 200.000 jongeren beëindigen komende weken hun opleidingen, van laag tot hoog. Menigeen studeert verder, maar nog meer gaan er op zoek naar een baan. Vijf tips voor meer kans op succes.

1. Stuur altijd een filmpje mee

Sociale en digitale media zijn niet meer weg te denken uit het sollicitatieproces. Ruim de helft van de Nederlanders heeft een profiel op LinkedIn, Facebook of Hyves. Sommigen gaan nog een stapje verder: zij sturen een videofilmpje van zichzelf als ze solliciteren. De werkgever gebruikt zo’n filmpje als voorselectie: komt een sollicitant niet goed over, dan volgt er geen uitnodiging.

Betekent dit dat je het zonder filmpje wel kunt vergeten? Nee, zegt Rob Vinke, hoogleraar personeelswetenschappen aan Nyenrode Business Universiteit. „Een paar jaar geleden was een filmpje van jezelf meesturen uniek en viel je erdoor op. Nu is het vrij gewoon en kijkt alleen de secretaresse ernaar, want de personeelsmanager heeft echt geen tijd om al die filmpjes te bekijken.”

Er kleven nogal wat nadelen aan een filmpje van jezelf, aldus Vinke. „Het is duur, tijdrovend voor sollicitant én werkgever en als het een knullig product is, werkt het als anti-reclame.”

Vinke komt steeds gekkere varianten tegen: bijvoorbeeld een filmpje in de stijl van het tv-programma Voice of Holland , waarin vier vrienden van de sollicitant hun stoel omdraaien als hij of zij over zichzelf vertelt. Nog een nadeel van een filmpje: je uiterlijk kan tegen je werken. Een brief is neutraler. En als je een goede acteur bent, betekent dat nog niet dat je geschikt bent voor de baan waar je op solliciteert.

Ook Simone van Erp, financieel directeur van arbeidsbemiddelingsbureau Laurens Simonse Groep, prikt de mythe rond het filmpje door. „Wij ontvangen 1.700 tot 2.000 sollicitaties per week. Als daar tien filmpjes bij zitten, is het veel.”

Conclusie: het is niet waar dat je een uitnodiging voor een sollicitatiegesprek wel kunt vergeten als je geen filmpje van jezelf meestuurt.

2. Solliciteren is zinloos als je 40+ bent

Al moeten we steeds langer werken tot ons pensioen, één ding lijkt niet te veranderen: het beeld dat je boven de veertig ‘oud’, ‘duur’ en ‘inflexibel’ bent. Jongeren zijn nog steeds favoriet op de arbeidsmarkt.

„Klopt”, zegt Rob Vinke, hoogleraar personeelswetenschappen aan Nyenrode Business Universiteit. „Als je als veertiger solliciteert, wordt jouw brief wegens je leeftijd en je salariswensen al snel terzijde geschoven.” Maar geen paniek, als je tenminste een goede netwerker bent. Vinke: „ Als je ouder bent dan veertig, heb je veel dingen gedaan, veel mensen ontmoet. Dat is ideaal om te netwerken en zo een nieuwe baan te vinden. Hou dus goed bij wie je relaties zijn. Blijf koffiedrinken met zakelijke kennissen en grijp kansen. Ben je in deze tijd geen rasnetwerker, dan leef je in de verkeerde tijd.”

Bas Kok, senior adviseur van HR-adviesbureau LTP, ziet het wat genuanceerder: „Dat solliciteren na je veertigste geen zin meer heeft, vind ik erg zwart-wit. Doordat je meer kennis hebt dan een twintiger, kun je er bij sollicitaties juist uitspringen. Je hebt qua leeftijd wel een nadeel, maar in veel functies is ervaring ook heel belangrijk. Het is waar dat een werkgever in eerste instantie altijd een jong iemand wil, maar een oudere heeft vaak meerwaarde. Al nemen je kansen wel af.”

Ook Simone van Erp van arbeidsbemiddelingsbureau Laurens Simonse Groep beoordeelt deze mythe niet meteen als ‘waar’. „Of je te oud bent als veertiger, hangt erg van de functie af. Op een traineeship hoef je niet meer te solliciteren, maar een debiteurenbeheerder mag best 45 of 50 zijn.” Zij benadrukt wel dat netwerken de voorkeur heeft boven een klassieke sollicitatie, ongeacht de leeftijd.

Conclusie: de mythe dat solliciteren boven je veertigste geen zin meer heeft, is half waar.

3. Je voorbereiden op een assessment is nutteloos

Het assessment center – waar de geschiktheid van de sollicitant voor een bepaalde functie met behulp van testen wordt beoordeeld – is altijd omgeven geweest door mythes.

Lange tijd gingen er verhalen dat er doorkijkspiegels in de testruimte hingen en dat elke vraag een dubbele bodem had. Die mythes zijn wel doorgeprikt, zegt Bas Kok van HR-adviesbureau LTP.

Maar er zijn nieuwe mythes voor in de plaats gekomen, zoals: het heeft geen enkele zin om je voor te bereiden op een assessment, je moet gewoon jezelf zijn. Lijnrecht daartegenover staat de mythe dat je je juist heel goed moet voorbereiden via intelligentietests op internet.

Beide mythes zijn onjuist, aldus Kok, die het boek Assessment doen schreef. Als je niets van de gang van zaken op een assessment weet en je hebt nooit eens nagedacht over je sterke en zwakke kanten, dan haal je bij een assessment niet het beste uit jezelf. Maar met dagenlang intelligentietests doen, schiet je ook door. De tests vormen maar één van de vier onderdelen, naast het persoonlijkheidsonderzoek, rollenspelen en een interview. Het advies van Kok: „Zorg dat je een goed beeld hebt van jezelf zonder dat je een verkooppraatje houdt. Wees niet bang, maar ook niet nonchalant als je naar een assessment gaat.”

Het advies op de website van het Loopbaan Advies Centrum van de Universiteit van Amsterdam sluit daarbij aan: „Het is zinvol om intelligentietests en opdrachten te oefenen, omdat je dan weet wat je kunt verwachten, waardoor je meer ontspannen aan het assessment begint. Maar het is niet zo dat je door veel te oefenen steeds beter wordt in intelligentietests. Je zult wel eerder doorhebben om wat voor opdracht het gaat.”

Ook Simone van Erp van Laurens Simonse Groep vindt voorbereiden nuttig. „Al is het maar voor je zelfvertrouwen. Bij ons kom je niet serieus over als je je totaal niet hebt voorbereid.”

Conclusie: de mythe dat je je niet hoeft voor te bereiden op een assessment is niet waar.

4. Binnen één minuut geef je al een definitieve indruk

Vraag mensen wat zij zich voorstellen bij ‘een verkeerde eerste indruk’ en iedereen noemt dezelfde dingen: een slap handje geven, een afgetrapte spijkerbroek, niet naar de kapper geweest. Toch komt het regelmatig voor dat kandidaten ‘onaangepast’ op een sollicitatiegesprek verschijnen. Zijn dan alle kansen verkeken? Immers, de mythe luidt dat de werkgever binnen een minuut een definitief oordeel over je heeft. „Dat is iets te sterk”, aldus Simone van Erp van Laurens Simonse Groep. „Maar de eerste indruk is wel enorm belangrijk. Een slap handje is inderdaad een doodzonde. Net als een onverzorgd uiterlijk, te laat komen en ongepaste kleding.”

Vraag altijd naar de dresscode als je solliciteert, luidt Van Erps advies. „Voor een functie in een machinefabriek hoef je waarschijnlijk niet in pak. Maar een flinke oorbel voor een man die een commerciële functie ambieert, is niet handig.”

Als de werkgever in die eerste minuut een verkeerde indruk van je krijgt, begin je met 3-0 achterstand, aldus Van Erp. „En dat is lastig inhalen. De werkgever staat de rest van het gesprek sceptischer tegenover je.” Soms kan het dan toch nog goed komen. Van Erp: „Ik heb onlangs iemand aangenomen die een slap handje gaf en ook haar kleding was niet passend. Maar ze stelde wel de juiste vragen en had de juiste capaciteiten. Ze bood haar excuses aan, zei dat ze nerveus was.”

In maximaal 25 procent van de gevallen waarin de eerste indruk slecht is, komt het nog goed, is Van Erps ervaring.

Conclusie: de mythe dat de werkgever zich in de eerste minuut al een definitief oordeel van de sollicitant vormt, is grotendeels waar.

5. Stuur altijd een foto mee met je cv

Het Ariel University Center in Israël publiceerde onlangs een opmerkelijk onderzoek: knappe vrouwen moeten geen foto van zichzelf meesturen als ze solliciteren. In 93 procent van de gevallen wordt hun brief namelijk beoordeeld door een vrouw en die zien liever geen knappere vrouwen dan zijzelf in hun bedrijf.

Knappe mannen daarentegen moeten juist wél een foto meesturen. „Onzin”, vindt Simone van Erp van Laurens Simonse Groep. „In ons bedrijf werken veel vrouwelijke recruiters en die selecteren echt niet op schoonheid.”

In het algemeen vindt Van Erp een foto meesturen met je cv een goed idee. „Maar wel een zakelijke foto. De vrouw die onlangs een foto van zichzelf in bikini meestuurde, hebben we niet op gesprek uitgenodigd.” Ook een foto waar je met een glas bier op staat, wekt in dit verband geen goede indruk.

Wat is de meerwaarde van een foto als je solliciteert? „Een foto geeft nét een wat persoonlijker gevoel bij een cv”, aldus Van Erp. „Het geeft vrijwel nooit de doorslag, maar je komt wat persoonlijker over, wat de kans op een uitnodiging vergroot.”

Conclusie: de mythe dat je altijd een foto van jezelf mee moet sturen, is waar, mits het een zakelijke foto is.