Seksstaking voor een liberale islam

The Source. Regie: Radu Mihaileanu. Met: Biyouna, Hafsia Herzi, Hiam Abbass, Leila Bekhti, Malek Akhmiss, Saleh Bakri. In: 4 bioscopen. **

De vrouwen van een niet nader genoemd dorp ergens tussen Noord-Afrika en het Midden-Oosten doen al het werk, terwijl hun echtgenoten de hele dag thee drinken in de schaduw. Dat is nu eenmaal de traditie. En schrijft de Koran niet dat huishoudelijke taken door vrouwen worden uitgevoerd? Dus sjouwt een groepje vrouwen met emmers in de brandende zon over een verraderlijk met scherpe rotsen bezaaid pad naar de top van een berg waar de waterbron zich bevindt. Onder hen ook een hoogzwangere vrouw. Als zij uitglijdt, krijgt zij een miskraam. Nu is het genoeg geweest, vindt de opstandige en liberale Leila. Laten we in seksstaking gaan. Pas als de mannen ook een vinger uitsteken, wordt er weer gevreeën.

Dan is de beer los. De mannen worden woest. Sommigen gebruiken geweld om te krijgen waar ze in hun ogen recht op hebben. Het dorp raakt ernstig verdeeld. In de discussies die worden gevoerd zijn duidelijk de opvattingen te ontwaren van de verlichte islam versus die van de orthodoxie. Ook is het overduidelijk waar de sympathie van regisseur Radu Mihaileanu (Le concert) ligt. The Source preekt in die zin voor eigen parochie; hervormingsoptimisme van de Arabische Lente zit in de film gebakken; ideologisch gezien is The Source dus weinig verrassend. En na het Libanese Et maintenant on va où is het de tweede film in korte tijd die naar Aristofanes’ komedie Lysistrata uit 411 voor Christus verwijst, waarin vrouwen besluiten tot een seksstaking om hun mannen van oorlog te weerhouden.

The Source zwabbert heen en weer tussen ernst en humor en is met zijn lengte van twee uur veel te lang. Toch veer je soms op; dan gebeurt er opeens iets wat de voorspelbaarheid doorbreekt. Zoals een scène waarin de vrouwen zich bij de dorpsimam moeten melden. Hij wijst ze streng terecht en haalt passages uit de Koran aan die zijn gelijk onderstrepen. De vrouwen horen het gelaten aan, maar Leila durft hem te weerspreken. Ook zij haalt de Koran aan en leest een passage voor waar de imam niet van terug heeft. Een vrij radicale scène met sterk metaforische lading: durfden maar meer mensen de imam tegen te spreken, dan volgt vanzelf verandering. We helpen de vrouwen hopen.

    • André Waardenburg