'Iran telt meeste wetenschappelijke artikelen ter wereld'

En, klopt het?

We checken of Iran het afgelopen jaar (2011) het hoogste aantal publicaties had. Zou je alle artikelen in alle wetenschappelijke tijdschriften bekijken, ook die in de eigen taal, dan wordt het beoordelen van de bewering moeilijk, zegt bibliometrisch onderzoeker Thed van Leeuwen van het Leidse Centrum voor Wetenschap en Technologische Studies (CWTS). „Het kan zijn dat onder wetenschappers in Iran een levendig debat plaatsvindt in het Perzisch, met vele publicaties in eigen tijdschriften tot gevolg, maar waarvan de rest van de wereld geen weet heeft.”

In de bibliometrie is het daarom gebruikelijk om voor tellingen van wetenschappelijke output alleen artikelen mee te tellen die zijn bedoeld voor ‘internationale kennisoverdracht’. Daarvoor dient het artikel te zijn gepubliceerd in een van de vele ‘serieuzere’ tijdschriften en is de voertaal doorgaans Engels, „nog altijd de lingua franca van de moderne wetenschap”. Uitzonderingen zijn er wel, zoals voor bepaalde vakgebieden (een tijdschrift in het Italiaans voor kunsthistorisch onderzoek).

Van de databestanden die aantallen wetenschappelijke publicaties bijhouden, is Web of Science volgens bibliometricus Van Leeuwen het betrouwbaarst. „Web of Science is begonnen als eerste database midden jaren vijftig in de VS en is uitgegroeid tot een soort goudstandaard voor zulke indices.” In de database staan circa 40 miljoen wetenschappelijke publicaties sinds 1981, verdeeld over ruim 18.000 tijdschriften. Opgenomen zijn artikelen in tijdschriften die regelmatig en liefst in het Engels verschijnen, peer reviewed en met een zekere internationale impact. Bijkomend voordeel van Web of Science is dat de database kijkt – in tegenstelling tot enkele andere – naar de adressen van alle auteurs van het artikel, niet alleen van de eerste auteur.

Het CWTS in Leiden kan met een zelf ontwikkeld programma de volledige database van Web of Science doorzoeken op ‘publicatie-output’ (hoe vaak gepubliceerd) en ‘publicatie-impact’ (wat is de invloed, hoe vaak geciteerd, etc). Voor deze check kijkt Van Leeuwen met zijn programma naar de publicatie-output van 2011, het meest recente cijfer. En dan blijken de Verenigde Staten bovenaan te staan, gevolgd door China. Nederland staat veertiende, Iran op plaats 21. Dat is nog boven België, Denemarken en Oostenrijk. Van Leeuwen: „Iran telt dus veel onderzoekers. Maar kijk je ook naar publicatie-impact, dan krijg je een hele andere ranglijst: Nederland en Denemarken in de top en Iran wellicht (een berekening voor Iran op impact is er niet, red.) veel lager.”

Conclusie

Volgens de meest betrouwbare bron, database Web of Science, produceerden de Verenigde Staten vorig jaar de meeste wetenschappelijke artikelen en stond Iran op plaats 21. Next.checkt beoordeelt de uitspraak als onwaar.