Duizenden agenten op Russisch feestje

In Warschau was de spanning tussen Russische en Poolse fans gisteren voelbaar. De Russische voetbalmarsen hebben een sterk nationalistisch karakter.

Terwijl de duizenden Russische voetbalsupporters zich verzamelen voor de nationale mars naar het Nationale Stadion in Warschau om de EK-wedstrijd tegen Polen bij te wonen, worden zij vanaf de kant geprovoceerd door Poolse voetbalhooligans. Die worden geïsoleerd door de massaal aanwezige politie, anders zou het al tot een confrontatie gekomen nog voor er een stap is gezet. Maar de spanning is voelbaar.

De woedende Polen hebben zich niets aangetrokken van de oproep van premier Donald Tusk om solidair te zijn met de Russen en zich bij hen aan te sluiten. Het is deze dinsdag hun onafhankelijkheidsdag. Zij vieren de val van de Sovjet-Unie, voor Polen toch ook een historische gebeurtenis, meent de premier.

Maar de oproep van Tusk heeft vooral strategische betekenis. De Poolse autoriteiten konden de tocht niet wettelijk verbieden en proberen daarom uit alle macht te voorkomen dat de toch al gevoelige relatie met Rusland in een voetbaloorlog eindigt.

Als de naar schatting vijfduizend Russen in beweging komen worden zij begeleid door een indrukwekkende hoeveelheid politieagenten. Geen twijfel mogelijk: die zijn in de hoogste staat van paraatheid. De Russentocht had vooraf tot opwinding geleid: wie gaat zijn nationale feestdag zo nadrukkelijk vieren in een land waarmee de politieke en voetbalverhoudingen heel gevoelig liggen? Veel Polen begrijpen dat niet.

In zekere zin is het gezellig tijdens de tocht. Er is een accordeonist die Russische deuntje speelt. De mensen zingen en zijn vooral vrolijk. De aanwezigheid van veel vrouwen en kinderen zorgt ogenschijnlijk voor een ontspannen sfeer.

Maar dat verandert nabij het stadion, aan het eind van de brug over de rivier Wisla. Daar vormen Poolse hooligans een agressief ontvangstcomité. De massaal aanwezige politie kan niet voorkomen dat het vechten wordt. Opvallend dat vijftig meter verderop niets van de incidenten te merken is. De enige aanwijzing dat er iets misgaat, is een verandering van de route. Dat leidt tot wat geduw onder de fans, maar geen moment tot frustraties. Gewillig laten de Russen zich via de alternatieve route naar het stadion leiden. Onderweg gaan velen zelfs op de foto met ME’ers.

Volgens ooggetuigen hebben Poolse hooligans een gaatje in het politiecordon gevonden en een tiental Russen flink toegetakeld. Van die confrontatie krijgen de meeste deelnemers niets mee.

Zij zien aan het eind van de brug alleen een aantal Polen met spandoeken en een bord met een grote foto van Stalin waar een rood kruis doorheen staat. Maar die gedragen zich allerminst uitdagend. Hooguit het opschrift ‘Polish president murdered in Russia, 10-4-2010’ is onvriendelijk van toon. Dat kan niet gezegd worden van de tekst ‘Welcome in Poland. Poles in solidarity with the Russian. Against KGB and Putin. Ana Politskovskaja we remember’. Het zijn oudere Polen die met de hooligans niets van doen hebben.

Na afloop blijkt uit filmpjes en foto’s op internetsites wat er op de brug, zo’n vijftig meter voor onze neus, is gebeurd. Het is wat bizar om in de directe nabijheid van supportersgeweld te zijn geweest zonder er iets van te hebben gemerkt. Overigens blijkt uit de berichtgeving op internet ook dat Poolse en Russische supporters elders in de stad flink op elkaar hebben ingehakt. Persbureau AP meldt ook nog een grote vechtpartij tussen (dronken) Polen onderling.

De tocht heeft overigens niet de historische lading die de organisatoren hebben voorspeld. Viering van de Russische onafhankelijkheidsdag? Het is aan niets te merken. De Russen die meelopen waren naar Warschau gekomen om de voetbalwedstrijd tegen Polen bij te wonen. Van politieke betrokkenheid geven zij geen moment blijk.

Volgens Igor Rabiner, verslaggever van de Russische sportkrant Sport-Express, zit er een sterk nationalistische organisatie achter voetbalmarsen, die volgens hem in Rusland vrij gebruikelijk zijn.

„De organisatie is in handen van de Russische Unie van Voetbalsupporters, onder leiding van de nationalist Alexander Shprygin”, zegt hij. „Een dubieuze persoon die in de gevangenis heeft gezeten wegens geweldplegingen. Persoonlijk vind ik dat we zijn club niet erg serieus moeten nemen. Als ze al de bevrijding van de Sovjet-Unie willen vieren waarom dan op 12 juni? Dat is de datum waarop de grondwet is vastgesteld. Aan het Sovjet-regime kwam op 25 december 1991 een eind. Die datum zou meer voor hand hebben gelegen.”

    • Henk Stouwdam