De zon brandt op kolen en bomen maken hout van water

Derek Muller laat mensen met foute antwoorden aan het woord op zijn YouTube-kanaal Veritasium. Dan blijft de waarheid beter hangen.

Waar haalt de zon zijn energie vandaan? Hoe komt een boom aan het materiaal om te groeien? Wat veroorzaakt de draaiing van de aarde? Vragen die Derek Muller in straatinterviews voorlegt aan het publiek. Foute antwoorden maken hem dolgelukkig. Ze zijn onmisbaar in de educatieve video’s op zijn kanaal Veritasium.

Je ziet de mensen worstelen. De zon zal wel branden op gas, of kolen. Een boom maakt hout uit water uit de grond. Zwaartekracht laat de aarde draaien, toch? En ze kijken de interviewer hoopvol aan. Heb ik het goed?

Mullers blije gezicht bij het gehakkel van zijn slachtoffers heeft hem heel wat boze reacties opgeleverd. Hij zou een pretentieuze kwal (douchebag) zijn. „Waarom schilder je mensen af als sukkels?” Hij heeft er half maart een speciale video over gemaakt. Daarin voert hij een verhitte discussie met een kopie van zichzelf in YouTube-shirt, die commentaren citeert en hem met pijnlijke fragmenten confronteert.

„Ik vind die mensen niet dom. Er is een verschil tussen dingen niet weten en dom zijn. Ik weet zelf ook heel veel niet. Je moet erkennen dat er misverstanden leven en daar vanuit gaan als je vertelt hoe het werkelijk zit.” En dat vergenoegde gezicht dan? „Op zo’n moment realiseer ik me dat ik mensen kan helpen te begrijpen hoe het werkt. Dat is de bedoeling van Veritasium.”

Na de misverstanden volgt bij Muller inderdaad altijd de uitleg. Als kijker heb je dan allang zelf geprobeerd het gezochte antwoord te formuleren. Mullers versie vergelijk je onwillekeurig met die van jezelf en met de straatinterviews. Probeer dan maar eens het correcte verhaal niet te onthouden.

Muller brengt zo de resultaten uit zijn eigen proefschrift in de praktijk. Hij heeft onderzoek gedaan onder eerstejaars natuurkundestudenten. Van 26 vragen over de bewegingswetten van Newton hadden ze er gemiddeld zes goed. Na een video over ditzelfde onderwerp die ze interessant en duidelijk vonden, scoorden ze niet beter. Maar een video die bestond uit een dialoog over veel voorkomende misverstanden verdubbelde de gemiddelde score in de test.

Als je weet waar Derek Muller werkelijk op uit is en dan nog eens een paar van zijn video’s bekijkt, valt op dat hij zijn gesprekspartners inderdaad in hun waarde laat. Hij maakt geen grappen over wat ze zeggen, lacht ze niet uit, maar vraagt door om bloot te leggen waar hun ideeën het juiste spoor verlaten. Nooit beledigt of schoffeert hij iemand in zijn films.

Er zijn niet alleen geen domme vragen, er zijn ook geen domme antwoorden.

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap