Uitzendrechten: geen concurrentie voor NOS in Nederland

Als Nederland morgenavond verliest van Duitsland en niet door een wonder toch nog de volgende EK-ronde bereikt, scheelt dat de publieke omroep behoorlijk wat geld. De meeste praatprogramma’s rond de wedstrijden worden geschrapt en de speciale verslaggevers rond het Nederlands elftal kunnen naar huis.

Maar de productiekosten van circa twee miljoen euro zijn slechts tien procent van de kosten die de NOS maakt om het EK uit te zenden. De omroep heeft de meeste kosten al gemaakt, namelijk de uitzend- of mediarechten van het evenement.

Hoeveel? Directeur Jan de Jong van de NOS zegt dat hij van de Europese voetbalbond UEFA niet mag zeggen wat hij heeft betaald. Twee onafhankelijke bronnen schatten dat de NOS circa 20 miljoen euro heeft betaald. In 2008 betaalde de publieke omroep nog 22 miljoen euro. De Jong bevestigt dat de NOS nu minder heeft betaald dan bij het EK in 2008.

De Nederlandse omroep betaalt een stuk minder dan zenders in Italië, Spanje, Groot-Brittannië, Duitsland en Engeland, stelt Ad Maatjens van onderzoeksbureau SponsorMaps. „De omroepen in de grote voetballanden betalen ongeveer 110 miljoen euro voor de rechten.” NOS-directeur De Jong zegt dat Nederland niet mocht meedoen met het gezamenlijke bod van de European Broadcasting Union, omdat de EBU vreesde dat de Nederlandse inbreng te laag zou zijn en daarmee het totale bod in gevaar zou brengen.

Waarom betaalt de Nederlandse omroep relatief weinig? „Er is hier geen concurrentie”, zegt sportmarketeer Frank van den Wall Bake. „Dat is prettig voor de NOS. De commerciële omroepen kunnen een toernooi dat maar twee of drie weken loopt nooit terugverdienen. Dat is anders dan bijvoorbeeld de Champions League. Daarvan verwacht ik wel dat RTL of SBS het kunnen terugverdienen.” Over de concurrentie met RTL en SBS zegt NOS-directeur De Jong: „Wij hebben de lusten én de lasten; zij alleen de lusten.”

In het buitenland is meer concurrentie, omdat minder wedstrijden verplicht op het open net moeten worden getoond. Commerciële zenders willen daarom meer bieden. In Engeland strijdt bijvoorbeeld ITV enthousiast mee om de uitzendrechten van grote toernooien, aldus Van den Wall Bake. Onlangs stelde een oud-directeur van de BBC dat 2012 misschien wel het laatste jaar is dat de Britse publieke omroep grote toernooien als EK en de Spelen kan uitzenden. Concurrenten als ITV, Channel 4, BSkyB en ESPN hebben diepere zakken. Zie ook de recente strijd tussen Disney en News Corp (Murdoch) over sportrechten.

De UEFA is minder oppermachtig dan vroeger, zegt Van den Wall Bake. „Toen moesten landen al bieden op de uitzendrechten voordat bekend was of hun team zich had gekwalificeerd. Dat is nu niet meer het geval.”

Ad Maatjens (SponsorMaps) verwacht dat het EK 2012 de UEFA tussen 1,3 en 1,4 miljard euro oplevert. De inkomsten uit mediarechten zijn gestegen (van 800 miljoen in 2008 naar 1 miljard nu), maar inkomsten uit commerciële rechten (sponsoring) en tickets en ‘hospitality’ (luxe arrangementen rond de wedstrijden) blijven volgens hem achter.