Shariaraad is verplicht, als de moslim dat wil

Nederland zou een shariaraad moeten krijgen naar Brits model. Dat vindt de orthodoxe moslim en islamgeleerde Haitham Al-Haddad, lid van de sharia-council in Engeland.

1 Wat is een shariaraad?Een shariaraad is een geschillencommissie. Leden van de raad zijn deskundig op het gebied van de islam en geven advies, vooral over familiekwesties. Het is een informele vorm van geschilbeslechting. De macht van de raad is de macht die gelovige moslims aan de raad toekennen.

De Nederlandse wet staat boven de shariaraad, zegt cultureel antropoloog Léon Buskens, hoogleraar recht en cultuur in islamitische samenlevingen aan de Universiteit Leiden. „Zolang islamitische adviseurs zich aan de wet houden, is er niets aan de hand. En kunnen we het ook niet verbieden.”

2 Wanneer raadplegen moslims een shariaraad?

Bijvoorbeeld bij echtscheidingen. Veel moslims sluiten naast een burgerlijk huwelijk ook een islamitisch huwelijk. Als ze scheiden voor de Nederlandse wet, blijven ze voor de islamitische wet getrouwd. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld niet opnieuw kunnen trouwen. Een moslimgeleerde van de shariaraad kan een huwelijk (laten) ontbinden.

Een shariaraad kan bijvoorbeeld ook oordelen bij ruzie. Of uitleggen hoe bepaalde religieuze regels geïnterpreteerd moeten worden.

3 Gaat sharia dan alleen over familiekwesties?

De sharia is de manier waarop moslims denken te moeten leven volgens de wil van god. Daar horen allemaal religieuze plichten bij. De sharia raakt alle facetten van het leven – het gaat onder meer over eten, reinheid, vasten, bidden, begraven. Moslims kunnen verschillende opvattingen hebben over wat precies de wil van god is.

Buskens: „De sharia wordt wel geassocieerd met uitwassen als steniging en het afhakken van handen. Maar daar zal maar een klein deel van de Nederlandse moslims zich in kunnen vinden. Net als maar een klein deel van de autochtone Nederlanders zich zal uitspreken voor lijfstraffen of de doodstraf.”

4 Versterkt of verzwakt een shariaraad de positie van de vrouw?

Als een vrouw van haar man kan scheiden na een uitspraak van de shariaraad, is dat in haar voordeel. Als een Nederlandse moslima daarvoor niet meer naar Engeland hoeft maar thuis kan blijven, is dat ook een voordeel. Een religieuze echtscheiding is niet alleen belangrijk voor een verblijf in islamitische landen. Het is vaak ook de eis van de islamitische gemeenschap of van de familie, zowel in het land van herkomst als in Nederland. Een „getrouwde vrouw” (dus niet gescheiden volgens het islamitisch recht) die omgaat met een andere man, bezoedelt de familie-eer.

De problemen ontstaan, zegt Buskens, als de sociale druk op moslims om zich te onderwerpen aan de uitspraken van de raad zo groot wordt, dat ze zich daaraan niet kunnen onttrekken. „Advies van de raad moet wel vrijwillig worden ingewonnen.” Probleem is dat sociale druk lastig is vast te stellen. Binnen de islamitische gemeenschap kan de druk van ouders, familie of buren groot zijn. Feit is dat de uitspraken van een shariaraad altijd getoetst kunnen worden aan het Nederlands recht.

5 De groep Sharia4Holland riep kort geleden in Amsterdam op tot invoering van de sharia in Nederland. Kan dat?

Dat kan alleen als er een democratische meerderheid zich uitspreekt voor invoering van de sharia in Nederland. En dat is, met minder dan een miljoen moslims in Nederland, niet realistisch. De eerste stap zou de vorming zijn van een islamitische politieke partij. Maar zelfs dat is tot dusver nog niet gelukt.

6 Kennen alleen moslims zo’n ‘rechtbank’?

Andere religieuze groeperingen kennen soortgelijke adviesraden. Er bestaan bijvoorbeeld ook machtige joodse en rooms-katholieke ‘rechtbanken’.

Sheila Kamerman

    • Sheila Kamerman