Poetin kiest voor keiharde repressie

Vandaag is er in Moskou weer een protestmars. Maar de oppositieleiders moeten zich bij de politie melden voor verhoor. Een twitteraar: „Poetin is gek geworden”.

1152500 Russia, Moscow. 06/12/2012 Participants of the opposition's March of Millions get ready for the rally. Ramil Sitdikov/RIA Novosti RIA Novosti

Op het Russische internet was #privet1937god (vrij vertaald: hallo1937) vanochtend trending topic. Russische bloggers trokken een vergelijking tussen de zuiveringen door Stalin onder de „vijanden van de natie” die dat jaar een hoogtepunt bereikten, en de huiszoekingen die president Vladimir Poetin gisteren door de politie liet verrichten bij de belangrijkste oppositieleiders.

Dat gaat misschien ver – van deze critici van het regime is tot dusver niemand vermoord. Maar het punt is duidelijk. Poetin is terug als president en hij voert de repressie van tegenstanders, die toch al hevig was, nu tot nieuwe hoogten op.

Al zes maanden duren de betogingen tegen Poetin. Nu moet het daarmee gedaan definitief gedaan zijn. Vanochtend begon een nieuwe protestmars in Moskou. Met de invallen van gisteren, en het bevel aan oppositieleiders om zich juist vandaag tijdens de demonstratie te melden voor verhoor, probeerden de autoriteiten de leiders van het protest een hak te zetten. Onder meer de blogger Aleksej Navalny en en televisiepresentatrice Ksenia Sobtsjak zaten vandaag vast voor verhoor.

„Vova is gek geworden”, schreef een Russische twitteraar, verwijzend naar de in Rusland gebruikelijke afkorting voor de naam Vladimir. Sergej Mitrochin, een prominent liberale oppositielid zei tegen de radiozender Echo Moskou dat „Poetin nu zelfs niet eens meer probeert om te doen alsof het hier een democratie is”.

Iets meer dan een half jaar konden de anti-Poetinbetogers in Rusland betrekkelijk ongestoord hun gang gaan. Tijdens de eerste protesten, rondom de zwaar vervalste parlementsverkiezingen van december, gingen tienduizenden Russen de straat op. Dat was buitengewoon voor Russische begrippen.

Maar nu Poetin krap een maand officieel weer de hoogste baas van Rusland is – op 7 mei werd hij geïnaugureerd – is duidelijk dat hij heeft gekozen voor een keiharde lijn tegen dissidenten. Afgelopen vrijdag nog zette Poetin hoogstpersoonlijk zijn handtekening onder een wet die de afgelopen weken door het Russische parlement (de Doema) werd gejast, en die het betogers de facto vrijwel onmogelijk maakt om hun grieven nog langer te uiten.

Onder die wet, die door Poetins partij Verenigd Rusland werd ingediend, wordt de boete voor het deelnemen aan een niet toegestane demonstratie 150 keer verhoogd, tot zo’n 300.000 roebel (7.200 euro). Dit bedrag is hoger dan de boete voor het niet veilig opslaan van nucleair afval of het uitvoeren van een abortus zonder beroepskwalificatie.

Voor de organisatoren van een niet toegestane demonstratie wordt de boete verhoogd tot ruim 24.000 euro. Een van de meest omstreden onderdelen van de wet is dat ook „publieke bijeenkomsten die niet per se een officiële demonstratie zijn” kunnen worden aangepakt. Critici vrezen dat zelfs het houden van een stille tocht door de stad, zoals onlangs werd georganiseerd door de schrijver Boris Akoenin, kan worden verboden.

De nieuwe, zware straffen zijn niet in de laatste plaats bedoeld om jongeren en leden van de opkomende middenklasse angst in te boezemen. Velen van hen durfden de afgelopen maanden voor het eerst in hun leven te demonstreren. Poetin zelf heeft de wet onlangs verdedigd als maatregel om zijn „volk te verdedigen tegen radicalisme”. Daarmee doelde hij op het geweld na de massademonstratie op 6 mei, een dag voor Poetins inauguratie. Bij die demonstratie vielen boze betogers volgens het Kremlin agenten aan, waarbij er twintig gewond raakten. Vierhonderd betogers werden gearresteerd.

Maar die uitleg ontbeert een fundament. De protestbeweging is tot de zesde mei altijd vreedzaam geweest. De oppositieleiders beschuldigen het Kremlin er bovendien van zelf de onlusten te hebben georganiseerd. Het waren gemaskerde betogers die slaags raakten met de politie destijds. Dat zouden geheime agenten zijn geweest die de oppositie beweging in diskrediet moesten brengen. Naar die beschuldigingen, hoe vaag ook, is geen officieel onderzoek ingesteld.

Leden van de protestbeweging zeiden gisteren te verwachten dat de huiszoekingen en Poetins wet acties alleen maar in de hand zullen werken. „De mensen zijn boos [...] en dat zal leiden tot een grotere opkomst”, zei Sergej Davidis van de Solidariteitbeweging tegen de Russische internetkrant The Moscow Times.

    • Chris Hensen