Grieken vullen het ene gat met het andere

De Griekse schatkist is leeg. Dat leidt tot dramatische toestanden in de zorg, een groot verkiezingsthema. Ook bij de stroomvoorziening dreigen problemen.

Pas toen haar man na twee dagen vruchteloos zoeken begon te schreeuwen aan het ziekenfondsloket, fluisterde een medewerker hem de naam in van een Atheense apotheker die nog een paar chemokuren zou hebben liggen. De informatie klopte. Vaso Plagianakou (50) kon met drie dagen vertraging alsnog aan het infuus.

„De apotheker drukte ons op het hart zijn gegevens niet aan anderen door te geven”, vertelt Plagianakou, die voor haar ziekte kinderkleding verkocht in de Griekse havenstad Piraeus. Ze heeft borstkanker met veel uitzaaiingen, praat met een door de ziekte aangetaste stem en is zo sterk vermagerd dat zelfs haar roodbruine pruik nu te groot lijkt.

De geldstromen in Griekenland zijn zo ver opgedroogd dat ze tot ernstige tekorten in de zorg leiden. Waar vroeger ondanks betalingsachterstanden nog werd geleverd door de meeste apothekers en farmaceutische bedrijven, is het krediet inmiddels op. Vrij gevestigde apothekers willen alleen nog medicatie meegeven als die vooraf wordt afgerekend. Hetzelfde geldt voor een deel van de farmaceutische bedrijven.

In de aanloop naar de verkiezingen van zondag eisen de apothekers onmiddellijke betaling van de openstaande rekeningen, in totaal 750 miljoen euro. Op de achtergrond speelt een machtsstrijd tussen apothekers en de regering. Deze probeert de beschermde beroepsgroep open te breken en is er al in geslaagd twee miljard euro op geneesmiddelen te bezuinigen. De lagere winstmarges betekenen minder omzet voor apothekers en dreigend faillissement voor een deel van hen.

Geld om alle uitstaande rekeningen, alsook al jaren oude schulden, te voldoen is er nu niet. Het ministerie van Gezondheidszorg doet af en toe een overboeking om de schulden in te lopen, maar de schatkist is leeg. De EU en het IMF hebben bij de vorige betaling van het internationaal krediet één miljard euro ingehouden, omdat Griekenland geen functionerende regering heeft, waardoor het extra schrapen is. Salarissen en pensioenen krijgen voorrang.

Het gebrek aan liquiditeit in de zorg leidt tot een kettingreactie waarbij alle spelers schulden bij elkaar hebben. Het ziekenhuis bij leveranciers. De apotheek bij de bank en de groothandel. Het ziekenfonds bij ziekenhuizen en apothekers. Het ministerie van Gezondheidszorg bij het ziekenfonds.

Vooralsnog komt de rekening bij patiënten. Patiënten en hun familie gaan van ziekenhuis naar ziekenhuis en apotheek om de juiste combinatie van pillen en injecties bij elkaar te sprokkelen. De meeste medicatie is nog verkrijgbaar, maar lang niet alles en op onregelmatige tijden.

Plagianakou moet iedere twintig dagen een chemokuur ondergaan om haar leven te verlengen. Dat kost ruim vijfduizend euro per keer, teveel om zelf voor te schieten, en doet verdraaid veel pijn zegt ze. „Ik ben bang voor naalden.” De laatste keer zat ze al klaar in het ziekenhuis met een dikke naald in de aderen aan de bovenkant van haar hand, toen bleek dat niet haar complete cocktail van vier medicijnen voorradig was.

Terwijl voor kankerpatiënten een tijdelijke oplossing gevonden werd, sloeg de vereniging van diabetici alarm over de beschikbaarheid van insuline.

Intussen is ook op andere terreinen zichtbaar dat de bodem van de schatkist is bereikt. Grote geldproblemen bij staatsenergiebedrijf DEI kunnen ertoe leiden dat de stroom uitvalt als de airco’s aangaan.

De interim-minister van Financiën schuift dagelijks met budgetten tussen ministeries om gaten te vullen. Dat wordt steeds moeilijker. De stijgende werkloosheid en politieke impasse verergeren de problemen met belastinginning en maken dat ook de werkgevers- en werknemers afdrachten teruglopen.

Met name voor linkse partijen zijn de tekorten in de zorg intussen een dankbaar verkiezingsthema. Olga Economou, directrice van het Sismanoglio ziekenhuis in Noord-Athene (433 bedden) heeft net een parlementslid van de Radicaal-Linkse partij Syriza over de vloer gehad voor een spontane inspectie, vertelt ze met een zucht. „Die willen niet horen dat ik in mijn eerste jaar 42 procent op de uitgaven heb weten te besparen, puur door een goede boekhouding op te zetten en prioriteiten te stellen. Die willen alleen maar herrie schoppen en boos doen.”

Ze hekelt politici en vakbonden die haar belemmeren efficiënt te werken, doordat ze het haar onmogelijk maken met personeel te schuiven of proberen te dwingen vriendjes aan te nemen. „Hopelijk dwingt de situatie politici om vanaf nu op professionals te leunen. Mensen als ik moeten hun eigen team kunnen kiezen om mee te werken.”

Patiënten en hun familieleden hebben weinig hoop op verbetering. Ze zien op tegen de zomer en zijn bang dat de problemen na de verkiezingen verder verergeren. „Soms voel ik me zo machteloos dat ik een geweer wil pakken en schieten”, vertelt Maria Korleti, een lange vrouw van 68. Ze heeft zelf borstkanker overleefd. Nu heeft haar 44-jarige zoon longkanker en ‘jaagt’ ze op de juiste zorg voor hem. Geneesmiddelenschaarste brengt een dierlijk instinct in je naar boven, zegt Korleti. „Natuurlijk geef ik ook om anderen, maar éérst wil ik vinden wat hij nodig heeft. Mijn dierbaren redden.”

    • Marloes de Koning