Digitaal marktbederf

Deze rubriek belicht elke dinsdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich onlangs uitsprak. Vandaag: adverteren voor namaakartikelen.

Originele Tripp Trapp-kinderstoel (links) en nagemaakt exemplaar.

Afgaande op het aanbod vindt via de advertentiesite Marktplaats.nl een levendige handel plaats in Tripp Trapp-kinderstoelen. Niet alleen in originele, maar ook in nagemaakte exemplaren.

Elk jaar vindt de fabrikant van deze ‘meegroeistoelen’, de Noorse firma Stokke, wel 1.300 advertenties met nep-Tripp Trapps op Marktplaats. Marktbederf, vindt Stokke, waartegen Marktplaats actie hoort te ondernemen.

Maar na jarenlang procederen verloor Stokke vorige maand dit pleit. Het gerechtshof Leeuwarden bepaalde in hoger beroep dat Marktplaats niets extra’s hoeft te doen om advertenties met vervalste Tripp Trapps van haar site te weren (LJN: BW6296).

Het was de eerste keer dat een Nederlands hof zich zo uitvoerig uitsprak over de vraag wat ‘tussenpersonen’ als Marktplaats moeten doen om de handel in nepartikelen te bestrijden.

Stokke had bij de rechter een hele reeks vorderingen ingediend. Ze waren allemaal te herleiden tot de eenvoudige stelling, dat Marktplaats haar uiterste best moet doen om te voorkomen dat er vervalsingen op haar site worden uitgevent.

Zo verlangde Stokke onder meer een verbod voor Marktplaats om advertenties te plaatsen, waarin zijn merk- en auteursrechten worden geschonden. Om dergelijke advertenties te onderscheppen moest Marktplaats desnoods de hulp van derden (internetdetectives) inschakelen, vond Stokke. Ook wilde Stokke van Marktplaats privégegevens (naam, adres en woonplaats) van malafide adverteerders om schade te kunnen claimen.

Het hof wees dit allemaal af. Marktplaats neemt „als tussenpersoon optredende dienstverlener” volgens het hof „een neutrale positie” in tussen verkoper en koper. „Wat Marktplaats doet is niet méér dan het beschikbaar stellen van een fysieke faciliteit om die mededeling aan het publiek mogelijk te maken”, oordeelt het hof.

Daarom is Marktplaats, aldus het hof, niet aansprakelijk voor de informatie die haar gebruikers opslaan. Dat zou anders zijn geweest als Marktplaats geen neutrale rol zou spelen, maar actief zou bemiddelen tussen adverteerders en kopers, waardoor zij „kennis of controle” zou hebben over de opgeslagen informatie. Maar nu daar volgens het hof geen sprake van is, gaat Marktplaats vrijuit, ook als het herplaatsing van ‘foute’ advertenties betreft.

Wel rust op Marktplaats de gebruikelijke ‘zorgvuldigheidsplicht’ om schade te voorkomen. Daartoe verschaft de site iedere adverteerder onder een speciale knop uitleg over de spelregels. En sinds 2006 is de site ook uitgerust met de knop ‘Melding van inbreuk’, die is bedoeld voor de afhandeling van klachten over (mogelijke) inbreuken op intellectuele eigendomsrechten in advertenties.

Met deze voorzieningen voldoet Marktplaats volgens het hof aan zijn wettelijke verplichtingen, te meer daar zij inbreukmakende advertenties na melding prompt placht te verwijderen (hetgeen door Stokke ook niet wordt betwist, al hekelt Stokke het gemak waarmee ze opnieuw geplaatst kunnen worden).

Dagelijks verschijnen gemiddeld meer dan 300.000 nieuwe advertenties voor allerlei producten op Marktplaats. Haar zorgvuldigheidsplicht reikt volgens het hof niet zó ver, dat van haar mag worden verlangd dat zij advertenties voor publicatie doorlicht op echte Tripp Trapp-kinderstoelen en nagemaakte, zoals Stokke wilde. Zo’n controle vooraf acht het hof „disproportioneel”. Voor Marktplaats zouden de extra kosten van filteren een veelvoud bedragen van de besparingen voor Stokke. Bovendien zou het de legitieme webhandel te zeer belemmeren.

Ten slotte kan Marktplaats volgens het hof niet verplicht worden om privégegevens van haar adverteerders te registreren. Noch het Burgerlijk Wetboek, noch de Wet bescherming persoonsgegevens biedt ruimte voor zo’n gebod.

Stokke vindt de uitkomst „teleurstellend en onbegrijpelijk”, zegt zijn advocaat Tobias Cohen Jehoram. Stokke moet nu zelf een speciaal bureau inschakelen om advertenties voor namaak-Tripp Trapps op te sporen. „Het is de wereld op zijn kop: terwijl Stokke mensen betaalt om te dweilen, hoeft Marktplaats de kraan niet dicht te draaien.”

Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm van Marktplaats wijst erop dat het aantal verwijderde advertenties voor nep-Tripp Trapps „significant is gedaald”. In 2007 ging het om 6,65 procent van het aantal geplaatste advertenties, vorig jaar nog om 3,58 procent. „Marktplaats spant zich in dat verder terug te dringen.”

Tips? Mail naar ecorecht@nrc.nl