CDA-lijst laat vernieuwing zien

Exit Ad Koppejan en alle kabinetsleden van het CDA. De partij presenteert een kieslijst met nieuwe, jonge en zelfs onervaren mensen.

Kennis, ervaring en herkenbaarheid – niet onbelangrijk voor een CDA-Kamerlid. Maar minstens zo belangrijk zijn „persoonlijkheid” en „communicatieve vaardigheden”, zo nam de partij zich voor na haar zwaarste verlies ooit, de Kamerverkiezingen van twee jaar geleden. Waar de partij vooral naar op zoek moest? „Maatschappelijke smaakmakers.”

En die lijken gevonden, bleek vanochtend. Het CDA maakte de lijst van kandidaat-Kamerleden bekend en vooral de nieuwkomers vallen op: 48 van de 56 mensen op de lijst komen van buiten het Binnenhof.

De nieuwkomers zijn niet alleen met velen, ze zijn ook jong. En ze hebben niet altijd evenveel ervaring in de landelijke politiek. En één komt zelfs van een andere partij: Michel Rog was ooit D66-fractievoorzitter in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes.

De meest zichtbare exponent van die vernieuwingsbeweging is Mona Keijzer, tot enkele maanden terug een zelfs binnen de partij onbekende wethouder uit Purmerend. Keijzer werd door de CDA-voorzitter gevraagd mee te denken over de nieuwe partijlijn, had een sterke prestatie op een congres en viel eenmaal ontdekt in de smaak bij media en CDA-achterban toen ze lijsttrekker wilde worden.

Ze werd tweede in de CDA-lijsttrekkersverkiezing en die plek krijgt ze nu ook op de lijst. „Prachtig natuurlijk”, zegt Keijzer. „Zeer vereerd.” En als er mensen zijn die erop wijzen dat zij meer weet van de nieuwe sporthal in Purmerend dan van Europese reddingsplannen? Dat ze inhoudelijk te zwak is? „Die moeten maar eens een half uurtje met me komen praten. Dat is geen probleem.”

De zittende CDA-Kamerfractie kende bij aantreden één nieuwkomer – oud-militair Hanke Bruins Slot, nu weer op de lijst – en twintig oudgedienden. Ditmaal is een flinke groep Kamerleden uit eigen beweging opgestapt en nog eens zo’n aantal simpelweg gepasseerd. Dat zijn vooral mannen. Neem Pieter Omtzigt, die zelfs de prestigieuze functie had van pensioenrapporteur – namens de gehele Kamer sprak hij in Brussel over pensioenproblemen. „Ik was beschikbaar”, zegt Omtzigt. „Ik had het ontzettend graag gedaan. Maar de partij heeft vernieuwing doorgevoerd, en daar treed ik niet in.”

Al net zo teleurgesteld is Ad Koppejan, ooit dissident vanwege zijn initiële gebrek aan steun voor de PVV-constructie. „Ik heb het nodige meegemaakt, mijn gezin ook. Bedreigingen, alles wat je over je heen krijgt.” Maar toen hij gisteravond om half twaalf door de partijvoorzitter gebeld werd met het aanbod van plaats negentien – de partij staat al anderhalf jaar vrij constant onder de vijftien zetels in peilingen – bedankte hij. „Ik verwachtte dat ze met overtuiging voor me zouden kiezen.”

Quod non.

Op de vorige lijst „ging het uitsluitend om regionale spreiding, denominaties en vrouwen op de lijst”, zo staat in het zogeheten rapport-Frissen over de verkiezingsnederlaag in 2010, wat binnen de partij het handboek van partijvernieuwing is geworden. Het aandeel vrouwen nu – ongeveer eenderde – is vergelijkbaar met toen. Het geloof van de kandidaten is niet bekendgemaakt, maar de regionale spreiding valt wel op. De nieuwe lijst kent opvallend veel Randstedelingen.

Dat kan electoraal een slimme keuze zijn. Weliswaar heeft het CDA in het zuiden relatief veel verloren, maar in de praktijk blijken in het westen en de grote steden in absolute aantallen meer kiezers weggelopen. Daar komen nu in ieder geval de politici vandaan.

Als de regionale afdelingen het hiermee oneens zijn, kunnen ze dat in theorie nog aanpassen. Vanaf vandaag mogen zij stemmen op de kandidaten en via een complex systeem waarin de grootte van de afdelingen gewogen wordt, kunnen er veranderingen aangebracht worden of zelfs nieuwe namen op de lijst terecht komen.

Het verlies onder jonge kiezers was de vorige keer „dramatisch”, volgens de partij zelf. De gemiddelde leeftijd van de kandidaat-Kamerleden was toen 45 jaar. De CDA’ers op de lijst van vandaag zijn gemiddeld 42. Het scheelt iets. Maar een revolutie is het niet.

Toch lijkt het CDA van nu nog maar weinig op het CDA van twee jaar geleden. Allereerst op personeel vlak: van de huidige kabinetsleden staat er niet eentje op de lijst en niemand heeft het nog over Maxime Verhagen. En Henk Bleker, Liesbeth Spies, Gerd Leers en Marja van Bijsterveldt dan? Weg weg weg. Zelfs al zijn er bij kabinetsdeelname straks bewindslieden nodig, al te veel posten kan een kleiner CDA niet opeisen.

Lijsttrekker Van Haersma Buma, een gezicht van het ‘oude CDA’, zegt met grote regelmaat dat hij zich helemaal committeert aan de nieuwe partij en de nieuwe standpunten. Daarmee krijgt partijvoorzitter Ruth Peetoom verder haar zin. Ze wilde vernieuwen en stippelde een andere koers uit. Sinds vandaag is duidelijk welke gezichten daarbij horen. Straks mag de kiezer laten weten of dat bevalt.

    • Freek Staps