Het komt van ver dus zal het wel interessant zijn

Marjoleine Boonstra & Céline Linssen: Koeraaj Koeraaj. Van Zoetendaal Publishers, € 30,- *

Als een koeraaj, beter bekend als tumbleweed, dwalen de foto’s en teksten in dit boek door de woestijnen van Centraal-Azië. Een wereld die op het eerste gezicht droog, kaal en onaantrekkelijk is, maar waar schrijver Céline Linssen en filmmaker Marjoleine Boonstra zich hebben laten inspireren tot verhalen. De kleuren op de steppevlaktes zijn er anders, net als de dromen, verlangens en het tempo van leven door de afwisseling van lange droogteperiodes afgewisseld met hevige regen.

Linssen schreef korte sprookjesachtige verhalen; Boonstra fotografeerde taferelen, variërend van stillevens tot landschappen en interieurs. In het boek zijn beide elementen met elkaar verweven, waardoor er een directe relatie ontstaat tussen wat we zien en wat we lezen. Het is niet hun doel om de werkelijkheid te laten zien, maar ze gebruiken de werkelijkheid om hun eigen fantasieën vorm te geven door de verhalen die zij in hun hoofd verzamelen. Tekst en beeld zouden elkaar daarin moeten versterken, waardoor er een dromerige sfeer zou kunnen ontstaan.

Voor een fotoboek is dat een gevaarlijke formule, omdat de foto’s tot illustraties bij de tekst kunnen verworden en niet meer op zichzelf staan. En daar gaat het hier ook mis. Want de tekst is leuk om te lezen, maar heeft meer omvang nodig om de onderlinge verbanden, die soms tevoorschijn komen, verder uit te kunnen bouwen. De foto’s zijn bovendien slecht, en naast de verhalen zelfs saai. Niet meer dan theatrale registraties – zoals slechte gedichten ook tenenkrommend clichématig kunnen zijn, als Hallmarkpoëzie.

De technische uitvoering van de beelden is daarbij zo slecht dat het vervelend is om naar te kijken. Zou het de valkuil zijn van de veronderstelling dat wat ver weg is, ook visueel interessant is? Een toerist kan ook gegrepen worden door het onbekende, maar van een beeldenmaker zou je daaropvolgende stappen verwachten. Als dit toch eens geen fotoboek was geweest, maar een even dik boek vol korte verhalen.

De foto’s van ‘Koeraaj Koeraaj’ zijn tot 14 juli te zien in Galerie Witteveen in Amsterdam.