De leeuw ontwaakt in crescendo

Foto Thomas Bokeloh

Ik wilde een stuk maken waarin alle musici bezig zijn, terwijl er nauwelijks iets gebeurt. Vanuit het niets de luisteraar meevoeren naar een plek waar hij tevoren nooit had willen zijn, maar zo dat hij er achteraf blij om is.”

Het pianoconcert Kagami-jishi van Jan van de Putte beleefde in de ZaterdagMatinee de première door pianiste Tomoko Mukaiyama en het Radio Filharmonisch Orkest.

„Letterlijk betekent Kagami-jishi ‘spiegel-leeuw’. Het is de titel van een kabuki-stuk uit 1880, gebaseerd op een nog ouder no-theaterwerk. Daarin moet een vijftienjarig meisje dansen voor de keizer, die een houten leeuwenkop op een tafeltje heeft liggen. Die leeuwenkop zorgt voor spanning in de ruimte. Het meisje pakt de kop, betrekt hem in haar dans en raakt ervan bezeten. In het tweede deel wordt zij die leeuw. Ik heb voor de titel gekozen om de vorm: aanvang-langzame ontwikkeling-climax. Die voor westerse kunst ongewone vorm is belangrijk in Japanse kunst.

„Aan het begin van Kagami-jishi is er geluid noch beweging. Het orkest begint, maar niemand maakt geluid. De slagwerkers staan met hun armen in de lucht, de strijkers strijken zonder de snaren te raken. Je hoort niets. De Japanse ambassadeur maakte zich zorgen dat er iets mis was met zijn oren.

„Maar dan hoor je het ademen van de spelers, het strijken over het hout van de violen, hoge tonen in de piano. Het stuk gaat steeds sneller en beweegt geleidelijk van ruis naar toon. De onderliggende harmonie wordt hoorbaar en op een gegeven moment is er een groot akkoord over drie octaven met een bijna romantische klank. Het is één groot crescendo, wat je zou kunnen zien als het ontwaken van de leeuw. De uitvoering was overigens geweldig. Ik heb er zin van gekregen om dit orkeststuk een vervolg te geven.”

    • Joep Stapel