Altijd kijkt de meester mee

Gastland Oekraïne speelt vanavond in Kiev tegen Zweden. Coach Oleg Blochin tempert de hoge verwachtingen in ‘het land van Lobanovski’.

Redacteur Voetbal

Kiev. De norse blik van Valeri Lobanovski vangt elke bezoeker die de trappen naar het stadion in Kiev beklimt. Alsof de legendarische coach van Dynamo Kiev en de Sovjet-Unie tien jaar na zijn dood nog regeert in het voetbalhart van Oekraïne. Zelfs als bronzen standbeeld, een trots man op een bankje in het park rond het stadion, houdt de vader van het Oekraïense voetbal de druk op de ketel. Niemand is zich daar méér van bewust dan zijn voormalige oogappels Oleg Blochin, nu bondscoach, en aanvoerder Andrei Sjevtsjenko. „Hij was een vader voor iedereen, onze meester”, zei Sjevtsjenko bij Lobanovski’s begrafenis in mei 2002.

Lobanovski, onderscheiden als ‘Held van Oekraïne’ nadat hij op 63-jarige leeftijd was overleden aan een hersenbloeding, mocht het eerste EK in eigen land niet meemaken. Zijn ‘voetbalzonen’ Blochin en Sjevtsjenko voelen de druk des te meer als Oe-kraïne vanavond in Kiev debuteert op een EK, tegen Zweden. Beiden werden bij Dynamo Kiev gevormd door de autoritaire voetballogicus die de sport als eerste benaderde als wetenschap – en beiden schopten het tot Europees voetballer van het jaar.

Maar waar Lobanovski met zijn sovjetversie van totaalvoetbal gouden jaren beleefde met Dynamo Kiev en de Sovjet-Unie, onder meer met de EK-finale in 1988, ontsteeg de ploeg van Oekraïne nooit de middelmaat. „Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie was in Oekraïne geen geld meer voor voetbalscholen en trainers”, verklaart manager Anton Ivanov van Metalist Charkov de terugval. „Spelers die in de jaren 80 geboren zijn, hebben geen fatsoenlijke opleiding gehad.”

Onder invloed van steenrijke oligarchen in Donetsk en Charkov begon het land enkele jaren geleden aan een geldverslindende inhaalrace, maar in de nationale ploeg is daarvan nog weinig zichtbaar. Het zijn meestal de balgoochelaars uit Argentinië en Brazilië die in de Oekraïense competitie voor wervelende acties zorgen.

Toch zijn de verwachtingen van de 46 miljoen Oekraïners tijdens het EK hoog. Dat Oekraïne gastland is, voelt voor Blochin en zijn spelers als een „tornado die ons in een onbekende richting kan werpen”. De poule met Engeland, Frankrijk en Zweden maakt de klus er niet gemakkelijker op. Bovendien verliep de voorbereiding op het EK rampzalig. Eerst zag Blochin zijn beste keepers, Alexander Sjovkovski en Andrei Dykan, afhaken. Vorige week werden tien spelers ziek door een voedselvergiftiging. Inmiddels zijn alle spelers weer inzetbaar. Toch staat Blochin op de rem. „Omdat we thuis spelen zijn de verwachtingen een stuk hoger. Dat helpt het team niet. We zullen de dingen realistisch moeten bekijken en verkeren niet in de beste situatie.”

Blochins benadering valt bij veel Oekraïeners verkeerd, zegt Ivanov van Metalist Charkov. „Ik vind hem geen goede coach. Hij is negatief, dekt zich van tevoren al in voor een nederlaag. Hij klaagt over alles: door ziektes, blessures of schorsingen beschikt hij nooit over de juiste spelers.”

Blochin staat bekend om zijn harde confrontaties met de pers. Misschien mist hij de zelfverzekerde houding van zijn leermeester Lobanovski – ook bij leven al zo stoïcijns als een standbeeld. Toch heeft Blochin iets met hem gemeen. Net als de sluwe strateeg riep ook Blochin bijna het hele team van ‘zijn’ Dynamo Kiev op. Tot frustratie van voetbalsteden als Donetsk, Charkov en Lvov. „Blochin komt Kiev nooit uit”, zegt Ivanov. „Hij stuurt alleen zijn assistenten. Blochin was voor oudere generaties een held, voor jongeren telt dat niet.”

Oudere kenners van het Oekraïense voetbal zijn inderdaad milder over Blochin. „Hij is wat introvert, maar hij is heel competent’’, zegt Savik Sjoester, presentator van televisietalkshow Sjoester Live. „Blochin is de enige persoon die dit elftal – zonder grote sterren – een winnaarsmentaliteit kan geven. Als ze alles geven zal de bevolking de spelers vergeven als ze worden uitgeschakeld. Maar het thuisvoordeel is niet genoeg in zo’n moeilijke groep. Het zal afhangen van de vorm van de veteranen, Sjevtsjenko en Anatoli Timosjtjoek.”

Hoe het Oekraïne ook zal vergaan tijdens het EK, vanuit het stadspark rond het Lobanovski Stadion van Dynamo Kiev zal de oude leermeester meekijken. Onbewogen als altijd.

    • Rob Schoof