Poolse mineur na een spetterend begin

In de openingswedstrijd van het EK viel Polen na een zeer sterke eerste helft ver terug. Doelman Przemyslaw Tyton voorkwam dat het gastland verloor van Griekenland (1-1).

Greece's Giorgos Karagounis reacts after missing a penalty during the Euro 2012 soccer championship Group A match between Poland and Greece in Warsaw, Poland, Friday, June 8, 2012. (AP Photo/Matt Dunham) AP

Soms valt het best mee om Griek te zijn. Gisteravond was zo’n moment toen de Griekse voetballers van het nationale team zichzelf en hun door de economische crisis gekwelde landgenoten reden tot vreugde gaven door in de openingswedstrijd van het EK met 1-1 gelijk te spelen tegen gastland Polen.

Eigenlijk had Griekenland moeten winnen. Een betere gelegenheid dan een stafschop krijg je in het voetbal niet. Maar aanvoerder Giorgos Karagounis zag de bal gestopt door doelman Przemyslaw Tyton, die rechtstreeks vanaf de bank was gekomen om zijn weggestuurde collega Wojciech Szczesny te vervangen.

Tytons eerste beroering van de bal was met zijn lippen. Voor een liefkozende kus. Zou het geholpen hebben? Het doet niet ter zake, want de PSV-keeper voorkwam bij een 1-1 stand dat zijn team in de 70ste minuut op achterstand kwam. Maar goed ook voor Polen, dat na de rust zo ver terugviel dat een achterstand waarschijnlijk niet meer goed kon worden gemaakt.

Dat Tyton door alle ploeggenoten na afloop persoonlijk werd gefeliciteerd gaf de opluchting bij zijn medespelers weer. Maar het toonde ook de breekbaarheid van een groep die na een bemoedigende eerste helft, in onmacht was vervallen.

Het was onthutsend om te zien hoe knullig Polen een 1-0 ruststand tegen het tot tien spelers gereduceerd Griekenland uit handen gaf. Je vraagt je af wat sportpsycholoog Pawel Habrat in die twee maanden na zijn aanstelling heeft gedaan. Of was de tijd te kort om de wrakke mentale toestand van 23 voetballers te herstellen?

Zo eindigde in Warschau een avond in Poolse mineur. Een avond die feestelijk was begonnen. De eerste wedstrijd van het eerste EK voetbal in Oost-Europa werd voorafgegaan door een korte, fleurige openingsplechtigheid. Een kunstwerk van de Italiaanse choreograaf Marco Balich, waarin hij de Hongaarse meester-pianist Adam Gyoergy en de Italiaanse DJ Karmatronic tot een opmerkelijke muzikale symbiose had verleid. Twaalf minuten duurde de show. Lang genoeg om de 50.060 toeschouwers te vermaken en kort genoeg om gegaap te voorkomen.

De feestelijke stemming in het Nationale Stadion kreeg in de wedstrijd een vervolg toen spits Robert Lewandowski Polen na zeventien minuten met een prachtige kopbal aan de leiding bracht. Elke ervaren voetbalploeg had die voorsprong tegen tien tegenstanders verdedigd. Maar niet Polen, dat na rust meer dan de Grieken last leken te hebben van de (onterechte) rode kaart voor verdediger Sokratis Papastathopoulos.

Het fundament onder het kwetsbare Poolse bouwwerk werd weggeslagen door de Griekse invaller Dimitris Salpingidis. Hij had in de 51ste minuut de bal voor het inschieten, nadat de Poolse verdediger Marcin Wasilewski zijn doelman onnodig te hulp was geschoten. De bal die hij wilde wegglijden bleef ongelukkigerwijs liggen, waarna de Grieken tot hun verbazing op 1-1 kwamen.

Diezelfde Salpingidis verleidde tien minuten later doelman Szczesny tot een onbesuisde actie, die tot een rode kaart en een stafschop leidde. Maar een Grieks wonder bleef uit. Met dank aan Tyton, de doelman die door een zware hoofdblessure bij PSV veel lichamelijk leed heeft moeten overwinnen.

Twee dagen voor de openingswedstrijd zag de wereld van Tyton er nog een stuk droeviger uit. In het stadion van Polonia Warschau, waar de Poolse selectie traint, klonk de doelman somber en berustend. Hij had net van bondscoach Franciszak Smuda te horen gekregen dat hij achter Szczesny (Arsenal) als twee keeper aan het EK zou beginnen. Tyton was het niet met die keuze eens en liet dat merken. Hij zei nog wel moed te houden, „omat een toernooi lang kan duren en je nooit weet wat er gebeurt”. Maar die woorden kwamen plichtmatig over zijn lippen.

Tyton wilde zich niet bij Smuda’s besluit neerleggen, maar ook hij kent de tragiek van een reservekeeper. Die komt doorgaans pas in beeld bij een noodgeval of een blessure van de eerste doelman. Tyton kreeg zijn kans echter al na 70 minuten voetballen, toen Szczesny Salpingidis onderuit haalde en rood kreeg van de Spanjaard Carlos Velasco Carballo, de scheidsrechter aan wiens waarnemingsvermogen vrijdagavond zo nu en dan mocht worden getwijfeld.

Tyton voorkwam een Griekse overwinning. Afgemeten aan de krachtsverhoudingen en de wedstrijdopvatting van Griekenland zorgde de doelman voor gerechtigheid. Met een overwinning zouden de Grieken te royaal zijn beloond. Evenals de Polen trouwens. Dat kan vooral Smuda worden verweten. Die coach stuurde een elftal met één spits het veld op en liet zijn ploeg in de tweede helft aanmodderen. De logica van nieuwe inspiratie met nieuwe spelers vond hij schijnbaar al te gewaagd. Een houding die je ook als laf zou kunnen betitelen.

De Grieken legden zich na de gemiste strafschop neer bij een gelijkspel. Zo bezorgden zij hun geplaagde landgenoten een beetje plezier. En dat stemt tot vreugde, meent voorzitter Sofoklis Pilavios van de Griekse voetbalbond. Eerder deze week vertelde hij hoezeer het voetbal onder de economische crisis lijdt. „Van alle amateurclubs is de subsidie stopgezet en hebben zich vrijwel alle sponsors teruggetrokken. Dat laatste geldt ook voor het betaald voetbal, dat ook te maken heeft met teruglopende toeschouwersaantallen.”

„Weet je”, sprak de jurist Pilavios op plechtstatige toon, „goede prestaties van het nationale elftal kan het moreel van de Grieken een beetje opkrikken. De voetballers kunnen op hun manier nog enige hoop en vreugde bieden. En dat is al heel wat in deze sombere tijden.”