Meer schadevergoedingen na onterechte hechtenis

In Nederland hebben in 2011 bijna 10.000 mensen een schadevergoeding van de overheid ontvangen, omdat zij ten onrechte in hechtenis hebben gezeten. Dit is een stijging van ruim 11 procent ten opzichte van het jaar ervoor en een verdubbeling vergeleken met vijf jaar eerder.

Dit blijkt uit cijfers over het aantal vergoedingen aan ex-gedetineerden die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op verzoek van deze krant heeft uitgebracht. Aan ex-gedetineerden werd vorig jaar in totaal 22 miljoen euro uitgekeerd. Ex-gedetineerden hebben recht op een schadevergoeding als ze worden vrijgesproken of als ze in voorlopige hechtenis zijn gehouden terwijl het strafbare feit daarvoor niet ernstig genoeg was.

De stijging van het aantal vergoedingen houdt verband met het toegenomen aantal vrijspraken sinds de publicatie van het rapport-Posthumus in 2005. Dat rapport werd geschreven naar aanleiding van de Schiedammer Parkmoord, waarbij de vermeende moordenaar meer dan vier jaar onschuldig vastzat. Sindsdien is het aantal zaken dat tot vrijspraak leidde van 4,5 procent in 2005 gestegen naar 8,5 procent in 2010. Vorig jaar zaten in Nederland 12.735 mensen in hechtenis.

Hoogleraar strafprocesrecht Taru Spronken, verbonden aan de Universiteit Maastricht, noemt de stijging van het aantal vergoedingen een opvallende ontwikkeling. „Bijna iedereen die ten onrechte in hechtenis heeft gezeten, eist een schadevergoeding.” Op dit moment is de standaardvergoeding voor een nacht in een politiecel 105 euro. Een nacht in het huis van bewaring kost de Staat 80 euro.

Ybo Buruma, raadsheer in de Hoge Raad, schreef in 2010 een kritisch stuk in het Nederlands Juristenblad over het aantal onterechte gevangennemingen in Nederland. Buruma, destijds nog hoogleraar strafrecht, schreef: „In Nederland zitten meer mensen preventief in het gevangenissysteem dan wegens een veroordeling. Het lijkt wel of we vergeten dat preventieve hechtenis iets bijzonders is. Een aantasting van een fundamenteel recht dat werkelijk waarde heeft.”