Technologiegiganten uit VS bedreiging voor uitgevers

Uitgevers klagen over de nieuwe cookiewet. Zo winnen we nooit van de vierkoppige vijand GAFA. Google, Apple, Facebook en Amazon zijn hun grootste concurrenten.

Nederlandse uitgevers voelen zich ernstig benadeeld door de cookiebepaling in de nieuwe Telecomwet, die deze week van kracht werd. Eigenaren van websites moeten bezoekers expliciet toestemming vragen om hun surfgedrag te volgen. Dat doen ze met bestandjes (cookies) die ze plaatsen op de computer van de bezoeker. Stiekem bijhouden wat iemand bekijkt en zoekt en dat doorverkopen mag niet meer. Uitgevers vrezen dat lezers afhaken. En dat ze minder interessant worden voor adverteerders.

Zo halen we nooit de achterstand in op de grote Amerikaanse technologiebedrijven, klaagden deelnemers aan het jaarlijkse Uitgeverscongres van vakblad Mediafacts gisteren in Den Haag. Google, Apple, Facebook en Amazon – door sommige uitgevers afgekort tot GAFA – zijn juist groot geworden door op slimme manieren persoonlijke gegevens van gebruikers te vermarkten. Het is onduidelijk in hoeverre de grote technologiebedrijven hun beleid aanpassen aan de Nederlandse wet.

GAFA, en niet een populaire website of de publieke omroep, is de grootste concurrent van de uitgevers. Niet iedereen is zich daarvan voldoende bewust, stelde Daniel Ropers, directeur van webwarenhuis Bol.com, gisteren tijdens het congres. „Als de uitgevers hun concurrentie niet op een andere manier definiëren, is het afgelopen met de kwaliteitsjournalistiek.”

Sommige uitgevers kijken vooral naar de publieke omroep. Dat bleek bijvoorbeeld in mei bij een hoorzitting in de Tweede Kamer. De NOS zou de markt voor digitaal nieuws verstoren. NOS-directeur Jan de Jong reageerde op zijn blog: „Partijen als De Telegraaf of Nu.nl halen veel meer geld uit de online reclamemarkt dan de NOS. Hun werkelijke concurrenten zijn Google en Facebook. Die zijn jaarlijks alleen in Nederland al goed voor ruim een half miljard euro aan advertentiegelden.”

Reclame is niet het enige terrein waarop traditionele media last hebben van GAFA. De vier bezitten ook veel persoonlijke gegevens van digitale klanten van de uitgevers. Apple weet wie de app van Nu.nl heeft gedownload. En niet uitgever Sanoma. Michiel Buitelaar van de Fins-Nederlandse uitgever stelde gisteren dat Sanoma moeite heeft met die situatie maar er weinig aan kan doen.

Ook aan de redactionele kant rukken de technologiebedrijven op. Google News publiceert al enkele jaren het laatste nieuws (afkomstig van de kranten), maar het bedrijf heeft nu ook Google Currents. Dat programma stelt een digitaal tijdschrift samen voor tablets op basis van verschillende kopijstromen. Flipboard en Zite doen iets vergelijkbaars. Buitelaar (Sanoma) noemde deze applicaties gisteren een heel belangrijke ontwikkeling in de mediasector.

Volgens Daniel Ropers, ook commissaris bij Telegraaf Media Groep, is ook Bol.com een concurrent van traditionele media. „Voor informatie over boeken komen veel mensen eerder naar ons dan dat ze de boekenbijlage in de kranten lezen.” Hij vindt dat media meer moeten samenwerken. „De concurrenten van gisteren zijn de partners van morgen.”

Weinig mediabedrijven slagen erin GAFA met succes te bestrijden. De Britse zakenkrant Financial Times lukt het wel. De FT besloot in 2010 zijn apps uit de winkel van Apple te halen. De krant wilde met name zeggenschap over klantgegevens. Sinds vorig jaar biedt de FT zijn nieuws (tegen betaling) aan op app.ft.com. Steve Pinches, verantwoordelijk voor FT op mobiel, meldde gisteren dat de krant eind dit jaar meer digitale abonnees heeft dan abonnees op de papieren krant (beide meer dan 300.000). Een digitaal abonnement is net zo duur als papier. De meeste advertentie-inkomsten haalt de FT trouwens nog van papier. In 2014 verwacht de krant net zoveel te verdienen online als in print.

Het Amerikaanse mediabedrijf Ziff Davis, uitgever van technologiesites als pcmag.com, probeert vooral net zo slim met klantendata om te gaan als Google en Facebook. Bestuursvoorzitter Vivek Shah vertelde in Den Haag dat het concern twee jaar geleden is gestopt met alle papieren uitgaven. „Die waren nog winstgevend, maar iedereen zag dat daar niet onze toekomst lag.” Nu publiceert Shah decision media. Hij helpt consumenten bij de beslissing om bijvoorbeeld een nieuwe digitale camera te kopen. Daarbij verkoopt Ziff Davis relevante advertenties.

Wegener staat nog vrijwel aan het begin, bleek uit de presentatie gisteren van topman Truls Velgaard. De regionale uitgever presenteerde onlangs apps voor smartphones en tablets. Hoe Wegener die winstgevend wil maken, meldde Velgaard niet. De apps zijn gratis, maar moeten op termijn betaald worden. Wegener moet dan wel zeer hoogwaardige regionale informatie bieden, zei Pinches (FT) desgevraagd. Hoe de Nederlandse uitgever dat wil doen na de 300 tot 350 ontslagen die dit jaar volgen, bleef ook gisteren onduidelijk.

    • Jan Benjamin