Op een dag ben je de wind

Frank Groothof: Carmen. Ill. Thé Tjong-Khing. Gottmer, 34 blz. € 19,95. 8+

‘Wij, schrijvers, moeten beeld en geluid durven gebruiken,’ betoogde schrijver Daan Remmerts de Vries in zijn Annie M.G. Schmidtlezing, die maandag j.l. in deze krant stond. Schrijvers moeten niet angstig zijn voor nieuwe fenomenen als e-books, apps en Facebook en niet klagen dat de literatuur het voorland van de muziekindustrie wacht. Schrijvers moeten op die nieuwe terreinen juist experimenteren: ‘Wij, de schrijvers en ook zeker de uitgevers, wij aarzelen nog teveel.’

Frank Groothof doet al mooie pogingen. De voorstellingen van deze muziektheatermaker voor kinderen verschijnen sinds een paar jaar ook als boeken. Mét cd van de voorstelling – gelukkig, want zijn bewerkingen van Mozarts ‘De Toverfluit’ of in dit geval Bizets ‘Carmen’ wil je toch ook vooral kunnen horen. Het boek is een soort geïllustreerd libretto, waarin het verhaal over de jonge soldaat José en zijn verliefdheid op de zigeunerin Carmen bondig naverteld wordt. Die bondigheid maakt het wel jachtig, waardoor vooral de groteske operadramatiek opvalt – helaas.

Pas als je de cd aanzet word je verleid tot langzaam lezen en vallen de Groothofiaanse details op die het verhaal kleuren en kruiden, zoals een opmerking over rovers die de bergen kennen ‘als de billen van hun vriendin’. Dan komt de laaghartigheid van Carmen goed over, en de blinde verliefdheid van José. Zij dwingt hem voor haar te kiezen, maar laat hem keihard vallen wanneer er een knappe toreador in beeld verschijnt. Het ‘koor’ had dat trouwens al voorspeld – op de klanken van het overbekende Carmen-thema ‘Habanera’ zingt Groothof puntig: ‘Op een dag zal ze om je geven, en op een dag ben je lucht en wind.’

Die liedteksten staan weer niet in het boek, want dat was een stijlbreuk geweest in het verhaal vanuit José’s perspectief. Je wenst dat Carmen meer een totaalkunstwerk was geworden, met goede tekst én muziek én die temperamentvolle tekeningen van Thé Tjong-Khing – dan een voorstelling die in de vorm van boek-met-cd was gewrongen. Om nog een zin van Remmerts de Vries te lenen: ‘Willen we er wat van maken, dan zal dit drastischer moeten worden aangepakt.’

Uitgeverij Gottmer durfde het eerder al aan om te investeren in een (geslaagde) app te maken van de verhalen uit het kleuterboek Aadje Piraatje, waarin Sieb Posthuma’s tekeningen als animaties nog iets wezenlijk extra’s kregen. Zo’n app moet er ook weer komen van het vervolg Aadje Piraatje in gevaar, want Marjet Huiberts’ verhalen zwieren al als piratenliederen en smeken daarmee om muziek en animatie, om méér.

Marjet Huiberts & Sieb Posthuma: Aadje Piraatje in gevaar. Gottmer, 44 blz. €14,95. 4+

    • Thomas de Veen