‘King is een meester in angst’

Literaire liefdesverklaring van deze week: Gouden Stropwinnaar Bram Dehouck over Stephen Kings ‘De Noodzaak’

Bram Dehouck Foto Novum

‘Het horrorverhaal De noodzaak van Stephen King las ik rond mijn zestiende jaar. Met ruim 600 bladzijdes een vrij dik boek. Maar in mijn jeugd was dat een soort vereiste. Ik las ontzettend veel, het liefst thrillers en het liefst zo dik mogelijk.

,,De noodzaak speelt zich af in het fictieve Amerikaanse stadje Castle Rock in de staat Maine. Daar opent winkelier Leland Gaunt op een dag zijn winkel ‘De noodzaak’. En met die winkel is iets vreemds aan de hand. De inwoners vinden er een voor een het object waar zij al hun hele leven naar verlangen. Verlangen, of hebzucht, is een thema dat in dit verhaal een belangrijke rol speelt.

,,King laat op zijn typerende wijze zien hoe gruwelijk de gevolgen van hebzucht kunnen zijn. Als Gaunts allereerste klant, de 11-jarige Brian Rusk, kort na de opening van De noodzaak een honkbalplaatje in de etalage ziet liggen waar hij al lang naar op zoek is, blijkt Gaunt meer dan alleen geld te vragen voor de objecten in zijn winkel. Er hoort nog een verzoek bij. Zo is Rusk de eerste klant die door Gaunt wordt gevraagd een buurtbewoner in de maling te nemen. Doet hij dat, dan is het honkbalplaatje van hem.

,,Een onschuldig verzoek, zou je denken. Maar dit is King. Langzamerhand gaat Castle Rock aan dat verzoek ten onder. Rusk besluit het schone wasgoed van buurtgenoot Wilma met modder te besmeuren. Een daad met gruwelijke gevolgen. Burenruzies en ander oud zeer komen bovendrijven. Het duurt niet lang of het hele dorp is bezig elkaar uit te moorden.

,,Robert Gooijer, thriller-recensent van NRC Handelsblad, vergeleek mij recentelijk met Stephen King. Dat vind ik een grote eer. En in alle bescheidenheid, Een zomer zonder slaap heeft wel iets weg van De noodzaak. Mijn thriller gaat over een stadje dat langzaam ontspoort. Maar de relatie is zeker niet een op een. In Een zomer zonder slaap zorgt de aanleg van een aantal windmolens voor een emotioneel domino-effect in de gemeente Blaashoek. Het is een wat reëlere aanleiding dan degene die King geeft.

,,Winkelier Gaunt blijkt een sadistische alien te zijn die er plezier in schept dorpjes naar de verdoemenis te helpen. Een minpuntje, wat mij betreft. King excelleert in De noodzaak in zijn karakterbeschrijvingen. Daar is hij een meester in, in de psychologie van het verlangen, van angst.

,,Zo geeft King een treffende schets van Brians moeder, die een wat huichelachtige draaikont is: ‘De opening van een nieuwe winkel is groot nieuws in een kleine plaats. Voor Brian Rusk was het niet zo bijzonder als voor sommige anderen, zoals zijn moeder. Hij had haar er ongeveer sinds een maand tamelijk vaak door de telefoon over horen praten (hij mocht het geen roddelen noemen, had ze tegen hem gezegd, want roddelen was een kwalijke gewoonte en ze deed er niet aan mee) met haar beste vriendin, Myra Evans.’ Erg sterk. Maar dat alien-gedoe. Dat heeft King teveel gedaan. Daar heb ik het wel een beetje mee gehad. ,,Vanaf mijn jeugd ben ik beïnvloed door King. Toch voel ik er als schrijver niets voor om net als hij zulke dikke boeken te schrijven. Ik kom nog niet aan de helft van Kings boeken. Nu zou ik trouwens veel van Kings hoofdstukken vluchtig doorbladeren. Voor die dikke klompen papier heb ik het geduld niet meer.

,,Daarom is het geschenk van de Maand van het Spannende Boek ook zo fijn. Dat bedraagt dit jaar weer rond de 90 pagina’s geloof ik. Ideale grootte als je het mij vraagt.’’

Stephen King: De noodzaak. Poema Pocket, 616 blz. € 10,-

    • Roderick Nieuwenhuis