Jeugdzorg stelt te dikke kinderen onder toezicht

De kinderbescherming heeft in februari drie kinderen uit één gezin onder toezicht gesteld van een voogd (jeugdzorg) omdat ze veel te dik zijn. De ouders gingen tegen de beslissing in beroep bij het gerechtshof maar de kinderbescherming kreeg gelijk: ze moeten gehoor geven aan aanwijzingen van de voogd zodat de kinderen afvallen. Het ernstige overgewicht zou hun ontwikkeling bedreigen.

Voor zover bekend is het de eerste keer dat kinderen onder toezicht worden gesteld wegens obesitas. Het oudste kind, van 13, heeft een zogeheten BMI van 34.4, wat geldt als extreem zwaar voor een kind. Toch zijn de ouders, ook volgens het gerechtshof, “zeer betrokken bij hun kinderen”. De moeder had zelf hulp gezocht en de kinderen ingeschreven voor sportclubs. Maar ze handelden volgens de rechter niet voortvarend genoeg.

Het middelste kind lijdt aan overgewicht, maar is niet obese. Het jongste kind (6 jaar) geldt wel als ‘obese’.

Deskundigen: ondertoezichtstelling is zinloos

Deskundigen op het gebied van kinderobesitas, van TNO en het VU Medisch Centrum, zeggen desgevraagd dat ondertoezichtstelling “zinloos is”. Hoogleraar kindergeneeskunde aan de VU, Remy Hirasing:

“De ouders moeten echt gemotiveerd zijn om de levensstijl van de kinderen te veranderen anders werkt een afvalprogramma niet. Ze moeten meer bewegen en gezonder eten. Dat kun je niet afdwingen als voogd; de ouders moeten een programma krijgen dat zij reëel en haalbaar vinden.”

Hirasing wijst erop dat er niet één bewezen effectief programma bestaat om extreem dikke kinderen te laten afvallen. “Daarvoor is de groep nog te nieuw, al groeit hij hard.”

‘Alle 3.000 obese 12-jarigen onder toezicht stellen?’

Van de 180.000 12-jarigen is 1,7 procent ‘obese’ (ruim 3.000 kinderen), volgens de definitie van TNO. Zij lopen een vergrote kans op hart- en vaatziekte, suikerziekte, gewrichtsklachten en een hoge bloeddruk. Toch zegt ook hoogleraar toegepaste statistiek Stef van Buuren (TNO): “Je kunt je afvragen of je dan alle 3.000 obese 12-jarigen onder toezicht moet stellen.”

Volgens de advocaat van het gezin, G. Ontas, begrijpen de ouders dat de kinderen moeten afvallen maar voelen ze zich misleid. De moeder vroeg hulp aan een vrijwilliger, in gebrekkig Nederlands. De vrijwilliger schakelde prompt jeugdzorg in. Probleem is volgens Ontas dat het gezin, vier maanden na de ingreep nog steeds niet deskundige hulp krijgt.

‘Met ouders én kinderen praten’

Kinderarts Marian Sanders (Lucas Andreas Ziekenhuis Amsterdam) die honderden kinderen met obesitas behandelt, zegt:

“Een succesvolle behandeling betekent met ouders én kinderen praten. Door hen te laten inzien dat obesitas een probleem is en samen naar oplossingen te zoeken, kun je resultaten boeken. Heel soms lukt dit niet. In uitzonderlijke gevallen zou je daar een dergelijke maatregel voor kunnen gebruiken.”

In Groot-Brittannië hebben de autoriteiten sinds 2006 tientallen kinderen onder toezicht gesteld wegens obesitas. Als het de ouders niet lukte hen te laten afvallen, werden ze uit huis gehaald en in een tehuis geplaatst. Volgens de NHS is één op tien kinderen in Groot-Brittannië obese.

Kinderbescherming: niet elk kind onder toezicht

De kinderbescherming zegt in een reactie dat ze niet elk obese kind onder toezicht gaat stellen.

“Alleen als de ouders vrijwillige hulp weigeren en de problemen zo groot zijn dat de ontwikkeling van het kind bedreigd of geblokkeerd wordt. Dat kan bijvoorbeeld zijn als ouders hun kind verwaarlozen, mishandelen of seksueel misbruiken. Maar ook bij obesitas.”