Het mijnenveld van Oranje

Morgen speelt het Nederlands elftal zijn eerste duel op het EK tegen Denemarken. De ploeg had een moeilijke aanloop. Alle valkuilen op een rijtje.

Dutch international football coach Bert van Marwijk arrives for the dutch trainingcamp of the Netherlands national football team in Hoenderloo on May 28, 2012. AFP PHOTO/ ROBIN UTRECHT AFP

Redacteuren Voetbal

Krakau. Reikhalzend kijken ze uit naar het openingsduel in groep B, morgen in Charkov tegen Denemarken. Het Nederlands elftal komt voor de EK-titel, niets minder. Zolang Oranje wint, zal het team in een overwinningsroes verkeren, maar als het tegenzit kunnen kleine irritaties uitgroeien tot grote ergernissen. Zes potentiële valkuilen die op weg naar de finale op 1 juli in Kiev fataal kunnen zijn.

JORIS MATHIJSEN

Rafael van der Vaart zei het gisteren treffend in een vraaggesprek met deze krant: „Als Mathijsen speelt dan heeft iedereen van buitenaf kritiek, maar nu hij geblesseerd is hoopt iedereen dat hij snel weer fit is. Het geeft aan hoe opportunistisch de voetbalwereld is, maar ook hoe belangrijk Mathijsen voor Oranje is.” De 32-jarige Mathijsen speelde tachtig interlands en vormt alweer ruim twee jaar het verdedigingscentrum van Oranje met John Heitinga. Het duo mag dan door velen als de zwakke plek van het Nederlands elftal worden gezien, adequate vervangers zijn nauwelijks voorhanden. De schrik sloeg bondscoach Bert van Marwijk dan ook om het hart toen Mathijsen in het oefenduel tegen Bulgarije een hamstringblessure opliep. Van der Vaart raadde Mathijsen aan om in navolging van Arjen Robben twee jaar geleden een beroep te doen op de Rotterdammer Dick van Toorn. Mathijsen sloeg het aanbod af omdat hij de afgelopen weken al werkte met fysiotherapeut Jürgen van Hattem van de KNVB. Het herstel van Mathijsen verloopt minder snel dan verwacht. De verdediger zal het duel met de Denen missen. Van Marwijk heeft de keuze tussen twee noodoplossingen: Ron Vlaar of Wilfred Bouma.

REIZEN

De staf en de spelers doen er vrij luchtig over, maar met de keuze voor de Poolse stad Krakau als uitvalsbasis geeft het Nederlands elftal eigenlijk drie keer een voorsprong uit handen, voordat er ook maar één bal is getrapt. Krakau ligt hemelsbreed bijna 1.200 kilometer ten westen van Charkov, waar Oranje zijn drie groepswedstrijden afwerkt. In de praktijk betekent dat, inclusief wachttijden en het reizen van en naar de vliegvelden, een tocht van minimaal drie uur heen, drie uur terug. Na de cruciale wedstrijden tegen Duitsland en Portugal vliegt Oranje zelfs ’s nachts terug.

Geen probleem, zeggen spelers als Mark van Bommel, Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart. Maar ook al zijn de ervaren profs gewend aan vliegreizen, als de KNVB ervoor had gekozen om een week in Charkov te blijven, dan hadden de spelers vele uren langer op bed kunnen liggen. In een toernooi waarin drie zware wedstrijden in negen dagen worden geperst, kan dat van doorslaggevend belang zijn. Landen als Frankrijk, Tsjechië en Spanje buiten dat voordeel van één speelstad in de groepsfase wel volledig uit en gaan – mochten ze zich kwalificeren – frisser de kwartfinales in.

Daar komt nog iets bij: het klimaat. In het oosten van Oekraïne is het de komende week beduidend warmer dan in het zuiden van Polen. Oranje traint in Krakau met aangename temperaturen van rond de 21 graden Celsius, soms met regen. In Charkov wordt het de komende dagen naar verwachting zo’n 32 graden. De spelers van het Nederlands elftal komen nu binnen een week zes keer in een ander klimaat.

WESLEY SNEIJDER

Dan is er ‘het probleem-Wesley Sneijder’. De spelmaker van Oranje poseerde gisteren op het dak van een hotel voor de fotografen. Alsof hij de kleine koning van Krakau was. De grote uitblinker van het WK in Zuid-Afrika is het laatste jaar geen schim meer van de speler die in 2010 Inter Milan naar de winst in de Champions League leidde. Alles wat hij destijds aanraakte veranderde in goud, leek het wel. „Het zit nog steeds in me”, zei hij vorige week. „Ik maak me geen zorgen”. Sneijder begon vorig jaar te kwakkelen door een reeks spierblessures aan zijn bovenbeen, waardoor hij tal van wedstrijden moest missen. Het kwam zijn ritme niet ten goede. In de laatste oefenwedstrijden voor het EK leek de Utrechter nog steeds niet helemaal fit, al wuifde hij de kritiek van analisten als Marco van Basten en Willem van Hanegem geïrriteerd weg. „Al die mensen roepen maar wat op televisie. Het is vertier”, vindt Sneijder. Ook dat lijkt anders bij het Oranje van 2012: waar de spelers in Zuid-Afrika de stilte verkozen boven de confrontatie met de media en de analisten, spelen dit keer de ego’s veel meer op.

PRIVILEGES

Eén regel onder het bewind van Van Marwijk is vanaf het begin duidelijk geweest: niemand mag het groepsproces in gevaar brengen. Met andere woorden: privileges zijn uit den boze. Toch wordt daar door sommige sterspelers de hand mee gelicht. Zo kwam Robin van Persie drie weken geleden het trainingskamp in Lausanne binnen met de mededeling dat hij met zijn werkgever Arsenal een radiostilte tegenover de pers had afgesproken. De spits had er slechte ervaringen mee dat Engelse tabloids zijn woorden uit Nederlandse media verdraaiden. Perschef Kees Jansma probeerde begrip te kweken bij de volgers van Oranje. Van Persie hield zijn commentaar tot dusver beperkt tot enkele vluchtige televisie-interviews en een optreden in de mixed zone na het oefenduel met Slowakije. Bij de traditionele ‘tafeltjessessies’, waarbij internationals wat diepgravender kunnen worden geïnterviewd, gaf Van Persie niet thuis. En ook gisteren in Krakau ontbrak hij. Klaas-Jan Huntelaar volgde het voorbeeld van zijn collega-spits en was niet aanspreekbaar. De aanvaller van Schalke 04 had naar eigen idee vorige week „al genoeg gezegd”. Sneijder en Van der Vaart verschijnen na een wedstrijd soms niet in de mixed zone. „Geen zin in”, zegt Sneijder. „Het is ook niet verplicht”, stelt Van der Vaart. Aanvoerder Mark van Bommel wist tot voor kort niets van speciale afspraken met Van Persie. Hij verbaasde zich erover.

HOLLANDSE SCHOOL OF RESULTAAT?

De basisspelers in Oranje zijn het roerend eens: het resultaat gaat boven alles. Het maakt types als Van Bommel en Sneijder, beide winnaars van de Champions League, niets uit of het Nederlands elftal met betonvoetbal wint. De vedettes willen breken met het clichébeeld dat Oranje schitterend voetbalt, maar nooit iets wint. Tijdens het WK in Zuid-Afrika leidde een behoudende speelwijze tot de finale, waarin met hard spel werd verloren van Spanje. Critici zagen het verlies als een dubbele nederlaag: verliezen met betonvoetbal. Op weg naar het EK voerde Van Marwijk, gedwongen door omstandigheden, een koerswijziging door. De tijdelijk gepasseerde Nigel de Jong werd als controleur op het middenveld vervangen door Rafael van der Vaart. Het zorgde voor meer voetbal in de ploeg en thuis tegen Zweden (4-1) speelde hij één van zijn beste duels onder Van Marwijk. Maar in aanloop naar het EK draaide Van Marwijk tot teleurstelling van Van der Vaart de zaak weer terug. Het resultaat is weer heilig, mooi spel van secundair belang.

NUMMERS 15 TOT EN MET 23

Ten slotte heeft Van Marwijk nog een andere valkuil die hij zal moeten zien te vermijden. Bekend is dat de bondscoach zich in zijn communicatie met de spelers vooral beperkt tot de basiself en de eerste wisselspelers, zoals Dirk Kuijt, Van der Vaart en Huntelaar. De bondscoach staat er niet om bekend zich veel in te laten met de tweede lijn van zijn selectie. Sommige spelers die hij in de voorbereiding op het EK liet meetrainen voordat hij zijn definitieve selectie sprak hij zelfs helemaal niet, of wisselde niet meer dan een paar woorden. Het gevaar bestaat dat voetballers als Luuk de Jong, Kevin Strootman, Stijn Schaars en Michel Vorm zich niet alleen tweederangsspelers voelen, maar ze zich er ook naar gaan gedragen.

    • Rob Schoof
    • Koen Greven