Het achtarmige orakel dat een wereldster werd

Een stoet verzorgers draagt een kleine lijkkist naar het dierencrematorium in de openingsscène van de documentaire The Life & Times of Paul the Psychic Octopus (VPRO). Het is niet helemaal duidelijk of we hun rouwbeklag serieus moeten nemen. Dat blijft eigenlijk steeds de vraag in de mede daardoor fascinerende film van de Amerikaanse Zwitser Alexandre O. Philippe.

Het is oktober 2010 en in de voorgaande zomer was de achtarm van aquarium Sea Life in Oberhausen in korte tijd uitgegroeid tot een wereldster. Tijdens het laatste grote voetbaltoernooi, de wereldkampioenschappen in Zuid-Afrika, had Paul acht keer een uitslag van een wedstrijd moeten voorspellen (die van Duitsland en de finale Nederland-Spanje). Met succes. Hij deed dat door uit twee glazen dozen met mosselen degene met de vlag van het winnende land uit te kiezen.

De kans dat dit toeval is wordt in de film door een statisticus geschat op 1 op 600, maar eigenlijk op nul, omdat een inktvis geen verstand van voetbal kan hebben.

Aan de andere kant komen er dierenfluisteraars en astrologen aan het woord die wijzen op de verhoogde intuïtie van inktvisachtigen. Een kreeg ook van Paul door dat hij geen herinnering aan de zee had, en dat hij dus geboren was in een aquarium. Dat was van belang omdat hij dan de Engelse nationaliteit zou hebben, hetgeen betwist werd door de burgemeester van de Italiaanse gemeente Campo nell’Elba. Die liet een geboorteakte opmaken, om te bewijzen dat Paul Italiaans was.

In het land van wereldkampioen Spanje werd Paul het ereburgerschap van een Galicische kustplaats aangeboden. Ook werd hij uitgenodigd voor een hoofdrol in de Chinese film Kill Octopus Paul en bood een Russische zakenman een half miljoen euro plus een gouden aquarium voor het dier. Dit alles werd afgeslagen door Pauls Britse agent, die wel alle inkomsten uit merchandising doorsluisde naar een schildpaddenweeshuis op het Griekse eiland Zakynthos.

Er waren ook bedreigingen. Een Duitser schreef dat hij zijn weddenschappen had verloren door die stomme octopus: „Ga terug naar de zee waar je in hoort!”

Zijn we nu helemaal gek geworden met z’n allen? De Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad zag het dwepen met een achtarmig orakel als blijk van westerse perversie: „Mensen die dit soort dingen geloven kunnen geen wereldleiders zijn.”

Philippe noemt zijn documentaire „een sprookje”, maar ik herinner me maar al te goed hoe twee jaar geleden alle internationale media zich als zeloten stortten op een paranormaal begaafde kraak zonder ruggengraat. De vraag wat er met de media aan de hand is, wordt in de zeer bezienswaardige film in het geheel niet gesteld.