Harder Palestijns verzet wint terrein

Islamitische Jihad is niet alleen gewelddadiger dan het grotere en machtigere Hamas, maar ook populairder onder de bevolking van de Gazastrook. De rivaliteit loopt soms uit op confrontatie.

Masked fighters of the Palestinian Islamic Jihad's military wing Saraya al-Quds (Jerusalem Brigades) take part in a training session in the southern Gaza Strip town of Rafah on May 31, 2012. AFP PHOTO/SAID KHATIB AFP

Rond middernacht verschijnt opeens het silhouet van een zwaarbewapende man in de straten van zand van een buitenwijk van Rafah, in het zuiden van de Gazastrook. En daar komt er nog een. En nog een.

Na een zacht commando stellen de gemaskerde strijders zich in twee rijen van acht in het midden van het zandpad op voor inspectie. Granaten. Kalasjnikov. Raketwerper. Check.

Islamitische Jihad is de meest gewelddadige groepering in de Gazastrook. Zijn Al-Quds brigades – zo’n 5.000 militanten – vuren de meeste raketten op Israël af.

Volgens peilingen is Islamitische Jihad de laatste maanden populairder dan de regerende rivaal Hamas, die wel driemaal zoveel militanten telt, maar geen verzet pleegt tegen de Israëlische bezetting en er bovendien niet in slaagt om in de basisbehoeften van de bevolking te voorzien. Zo kampt Gaza al maanden met elektriciteitstekorten.

De huizen rond de militanten zijn donker en stil. Op een buitenmuur zijn tekenfilmfiguren geschilderd. Donald Duck, Bambi en Mickey Mouse. Dit hier is geen spelletje, zegt de aanvoerder, terwijl hij rondgaat met blikjes sinas en chocoladecake. Net hoorde hij door zijn walkie-talkie dat er Israëlische onbemande vliegtuigjes, drones, boven hem cirkelen.

Af en toe komt het tot bloedvergieten. Zoals in maart, toen Islamitische Jihad in vier dagen ruim tweehonderd raketten op Israël afvuurde en Israël met luchtaanvallen 25 Palestijnen doodde, onder wie veertien strijders van Islamitische Jihad.

Deze strijders zijn overdag taxichauffeur, dokter of technicus. Elke nacht lopen ze hier, vlakbij de grens met Israël. Het is tegelijk trainen en patrouilleren.

„We controleren of er geen Israëliërs binnenkomen”, zegt de voorman. Hij draagt om zijn bivakmuts een lint dat meldt: ‘Geen God behalve Allah’.

„We doen dit voor de burgers in de buurt”, zegt hij. Er rijdt een tractor langs met drie jongens die schichtig vanuit hun ooghoeken links en rechts kijken. Hun hoofden durven ze niet te bewegen.

Over de bewegingsruimte van Islamitische Jihad en zijn relatie met Hamas bestaat veel onduidelijkheid. Wat betreft hun ideologie en religie lijken de fundamentalistische verzetsbewegingen op elkaar. Maar Islamitische Jihad heeft geen politieke ambities, terwijl Hamas in 2007 de macht greep in de Gazastrook.

Islamitische Jihad zegt dat zijn Al-Quds brigades ongehinderd in Gaza kunnen opereren. Maar dat is niet helemaal waar. Op de lange weg van Gaza-stad naar Rafah controleert Hamas bij zeker een dozijn checkpoints of voertuigen geen raketten transporteren. Hamas zou bovendien een speciaal team hebben opgericht dat voorkomt dat er raketten op de Israëlische vijand worden afgevuurd.

„Wij moeten het verzet onder controle houden”, zegt Hamas-woordvoerder Fawzi Barhoum. „Wij willen geen oorlog waarin Israël Gaza binnenvalt en alle Hamas-leiders doodt.”

Volgens Hamas is daarom met alle militante facties in Gaza afgesproken dat raketten alleen als directe vergelding mogen worden afgeschoten voor Israëlische luchtaanvallen. Zoals in maart, nadat Israël eerst een Palestijnse militantenleider had geliquideerd.

Islamitische Jihad ontkent echter dat er harde afspraken zijn. „Hamas houdt vast aan de macht, Islamitische Jihad houdt vast aan het verzet”, zegt Ahmad al-Modalel, een leider van Islamitische Jihad in Gaza.

Modalel neemt het Hamas kwalijk dat het geen geweld gebruikt tegen de bezetter van Palestijns gebied. „Maar zolang Hamas zegt dat het een verzetsbeweging is, blijven wij op hoog niveau ermee coördineren.”

Dat die coördinatie niet zonder slag of stoot verloopt, wordt zichtbaar als militanten van beide groepen in het openbaar verschijnen bij de ontvangst van een tiental kisten met overblijfselen van Palestijnse aanslagplegers, die Israël vorige week naar Gaza had gestuurd.

Wat een feestelijke bijeenkomst had moeten zijn – de Palestijnen zien de terugkeer van hun doden als een overwinning op de Israëlische bezetter – loopt uit op een confrontatie tussen Hamas en Islamitische Jihad.

Het gaat al mis in de eerste tien minuten van de optocht van kisten tussen de Israëlische grens en Gaza-stad. Als een motorfiets met zwarte vlaggen en bewapende militanten van Islamitische Jihad te dicht langs een jeep van Hamas rijdt, springen plotseling leden van beide milities uit hun voertuigen en sprinten naar voren. Overal klinkt het laden van geweren en even lijkt een schietpartij aanstaande. Dan worden de militanten gescheiden en vervolgt een gespleten stoet zijn weg.

Halverwege de tocht tarten aanhangers van Islamitische Jihad nog eens het gezag van Hamas wanneer ze de Palestijnse vierkleur van de kist van hun oude metgezel verwijderen.

Vooraf was afgesproken dat alle facties hun martelaren op gelijke wijze zouden binnenhalen, in een poging eenheid uit te stralen. Maar nee. De dode van Islamitische Jihad reist naar zijn graf onder een zwarte vlag.

    • Leonie van Nierop