EU-landen willen bij chaos grenzen kunnen sluiten - Brussel protesteert

Manuel Barroso, president van de Europese Commissie.De Commissie wil dat landen niet meer zelf kunnen beslissen of ze in noodgevallen tijdelijk grenscontroles invoeren. Foto AP/Virginia Mayo

De 27 EU-landen willen zelf blijven beslissen of ze hun grenzen tijdelijk sluiten bij grote vluchtelingenstromen. Ze hebben hierover gisteren snel een besluit genomen met het oog op een mogelijke chaos in Griekenland, na de verkiezingen van volgende week zondag.

Dit zeggen Brusselse bronnen na een vergadering van EU-ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie, gisteren in Luxemburg. De ministers verwierpen een voorstel van de Europese Commissie over de vrij-reizenzone Schengen. De Commissie wil dat landen niet meer zelf kunnen beslissen of ze in noodgevallen tijdelijk grenscontroles invoeren.

Maar de regeringen van de lidstaten accepteren daarbij geen bemoeienis van het Europees Parlement of de Europese Commissie. Ministers waren al langer kritisch over de plannen van de Commissie. De onzekere situatie in Griekenland heeft het verzet tegen de plannen van de Commissie verder versterkt.

‘Op de achtergrond speelt ook Syrië’

Er zijn nu al grote problemen bij de Grieks-Turkse grens en bij de opvang van immigranten in Griekenland. Na de Griekse verkiezingen – waarbij mogelijk duidelijk wordt of het land in de eurozone kan blijven – kan politieke chaos ontstaan. De situatie aan de grens kan onhoudbaar worden. “Op de achtergrond speelt dan ook Syrië”, zegt een betrokkene, „en de vluchtelingenstroom die via Turkije kan ontstaan”.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Hans-Peter Friedrich, vond dat de EU-landen in de vergadering hadden bewezen dat ze snel beslissingen nemen als “de veiligheid van burgers in het geding is”. Zijn Franse collega Manuel Valls benadrukte dat alle 27 landen er steeds bij betrokken zijn als één land tijdelijk grenscontroles invoert, zoals nu al het geval is bij grote sportevenementen: de landen overleggen dan met elkaar over zo’n beslissing.

Verzet uit Frankrijk en Duitsland

Het verzet tegen de bemoeienis van de Commissie, die ook het Europees Parlement beslissingbevoegdheid wilde geven over de grenzen, kwam vooral van Duitsland en Frankrijk. De nieuwe Franse socialistische regering volgt de politieke lijn van oud-president Sarkozy, die geen soevereiniteit wilde opgeven. “Maar geen enkel land voelt ervoor om op deze manier soevereiniteit op te geven”, zegt een Brusselse ambtenaar.

De Zweedse Eurocommissaris Cecilia Malmström (Binnenlandse Zaken) reageerde teleurgesteld en zei dat de Commissie zou blijven proberen om de EU als geheel meer zeggenschap te geven over Schengen. Ze was met haar voorstellen gekomen na de problemen van vorig voorjaar tussen Italië en Frankrijk: Frankrijk voerde toen tijdelijk grenscontroles in, omdat Italië verblijfsvergunningen had gegeven aan Tunesische vluchtelingen.

Het Europees Parlement kwam gisteravond met boze verklaringen. Volgens de liberale fractie was de beslissing van de lidstaten een “oorlogsverklaring” aan het parlement. De leider van de fractie, de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt, zei dat onderzocht zal worden of juridische stappen mogelijk zijn. De voorzitter van de christen-democratische fractie, Joseph Daul, sprak van een “grote stap achteruit in de relatie met de lidstaten”.

Een Brusselse diplomaat noemt de reacties overdreven: “Landen gaan over hun eigen openbare orde en de Commissie kan altijd aanbevelingen doen.” Volgens een ander moet het Europees Parlement zijn verlies nemen en verder praten met de 27 landen: “Als het nu gaat dwarsliggen bij al het overleg over Schengen, heeft het daar alleen zichzelf mee. Dan krijgen de Europarlementariërs er zeker niet meer over te zeggen.”