'Bevolking is nog niet klaar voor politieke unie'

De ‘politieke unie’ die Angela Merkel wil maakt een oplossing van de eurocrisis alleen maar moeilijker, zegt haar Beierse coalitiegenoot, CSU-leider Horst Seehofer.

This handout picture released by the Vatican Press Office on April 16, 2012 shows Pope Benedict XVI (L) posing with Bavaria's President Horst Seehofer on the occasion of Pontiff's 85th birthday celebrations during a private audience at the Vatican. Pope Benedict XVI celebrated his 85th birthday Monday with visitors from his native state of Bavaria in Germany and is now the oldest pope since Leo XIII, who died in 1903 aged 93. AFP PHOTO/OSSERVATORE ROMANO RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT “AFP PHOTO/OSSERVATORE ROMANO" AFP

Angela Merkel trad gisteren niet in details toen ze in een populair Duits ontbijtprogramma een pleidooi hield voor een ‘politieke unie’ in Europa.

Sommige van haar christen-democratische partijgenoten die de term de laatste tijd eveneens gebruikten, bedoelen dat Europa een gekozen president moet krijgen. Voor Merkel betekent het in elk geval: „stap voor stap bevoegdheden afstaan aan Europa, Europa controlemogelijkheden geven”. Ze wil de Duitse bevolking eraan laten wennen dat verdere politieke integratie nodig is om de eurocrisis te bedwingen.

Nederlandse politici willen er niet aan. Kamerleden reageerden gisteren geprikkeld op Merkels uitlatingen. Maar ook binnen haar eigen coalitie stuit Merkel op scepsis.

Horst Seehofer, de minister-president van deelstaat Beieren en de leider van de CSU, de Beierse zusterpartij van Merkels CDU, was gisteren en eergisteren in Nederland. In een gesprek met enkele journalisten in Den Haag vertolkte hij een standpunt dat sterk doet denken aan dat van veel Nederlandse politici.

In Nederland is een ‘politieke unie’ een heikel thema. Wat vindt u?

„We hebben ‘meer Europa’ nodig bij het afdwingen van de regels voor de munt: meer controle van de stabiliteitscriteria. Meer groei-impulsen. Maar we moeten de vragen die ons nú bezighouden, niet laten overschaduwen door de discussie over het einddoel van Europa, dus de ‘politieke unie’. Dat bemoeilijkt de acute problemen in Spanje en Griekenland enorm. Ik denk niet dat de financiële markten er rustiger van worden.”

Houdt u de term ‘politieke unie’ dus buiten uw eigen vocabulaire?

„We moeten vooral ook eerst nog werk doen om de bevolking te overtuigen. Die wil uitgelegd krijgen waarom beslissingen worden genomen zoals ze worden genomen, of hoe beslissingen zijn voorzien. Die communicatie wordt bemoeilijkt als we nu alle mogelijke thema’s bovenop elkaar gaan stapelen.”

Betekent dit dat de prioriteiten van bondskanselier Merkel verkeerd zijn?

„De bondskanselier neemt op een uitstekende manier haar Europese verantwoordelijkheid en ze verdedigt uitstekend de Duitse belangen. Dat verklaart ook haar hoge persoonlijke populariteit. Er is geen discussie over de vraag of haar koers verkeerd of juist is: hij is juist.”

In Duitsland voert oud-bankier Thilo Sarrazin campagne tegen de euro. En de Freie Wähler, de derde partij in het Beierse parlement, willen af van het euronoodfonds. Bestaat het risico op een Duitse anti-euro-partij?

„Ik zie dat risico niet. Een grote meerderheid van de bevolking weet dat wij onze welvaart – en ook de Duitse hereniging – aan de Europese integratie te danken hebben. Dat geldt ook voor mijn Heimat Beieren. Maar tegelijkertijd willen mensen in Europa respect en ontzag voor hun nationale en regionale belangen. Zolang we dit op een evenwichtige manier vormgeven, zal een anti-Europese partij in Duitsland en in Beieren geen kans maken. De Freie Wähler zouden daar absoluut schipbreuk mee lijden.”

Hoe gaat de CSU om met euroscepsis?

„Je moet mensen die vragen stellen over Europa, niet meteen in de anti-Europese hoek plaatsen. Als je in Duitsland over pakweg een belastingwet discussieert is een tegenstander toch ook niet anti-Duits?”

„Er is in Duitsland geen partij die dit spanningsveld beter belichaamt dan de CSU. Wij kennen twee tegenpolen: Peter Gauweiler [de parlementariër die vaak rechtzaken voert tegen EU-verdragen, red.] en Theo Waigel [oud-minister van Financiën, red]. Gauweiler benoemt het ‘centralistische’ Europa als probleem. Waigel heeft juist grote politieke beslissingen in Europa geforceerd, zoals ‘Maastricht’. Beiden zijn Europeaan.

„Franz-Joseph Strauss [de eerste politieke leider van de CSU, red.] zei: er mag rechts van mijn partij geen democratisch gelegitimeerde partij bestaan. Hij bedoelde niet dat we de leuzen van rechts achterna moeten lopen, maar dat we de zorgen, de angsten die mensen hebben bij veranderingen, in ons opnemen en goed beantwoorden. Nu wil de bevolking een stabiele munt, antwoorden op het gevaar van de inflatie, op het teveel aan schulden in de EU. Omdat wij nu vragen hebben met betrekking tot de euro, wijzen wij de euro niet meteen af.”

    • Mark Beunderman