Toch maar eens onderzoeken

De overheid ging er jarenlang van uit dat hier geen duels ‘verkocht’ werden. Nu komt er toch een onderzoek. 5 vragen over matchfixing.

Redacteuren Voetbal

Rotterdam. Jarenlang gingen overheid en het nationale profvoetbal ervan uit dat in Nederland geen wedstrijden worden ‘verkocht’, zoals elders in Europa en in Azië wel is gebeurd. Nu komt er toch een onderzoek naar omkoping in het Nederlandse profvoetbal. Dat kondigde demissionair minister Schippers (Sport, VVD) dinsdag aan.

1Hoe werkt matchfixing?

Matchfixing is het frauduleus manipuleren van voetbalwedstrijden. Bij de zwaarste vorm proberen goksyndicaten direct uitslagen te beïnvloeden via omkoping van spelers. Gokkers zetten hoge bedragen in op de ‘gekochte’ score. Een tweede methode is het zogeheten ‘spotfixing’, waarbij een speler wordt benaderd de eerste gele kaart van de wedstrijd te ‘pakken’ of de eerste corner te veroorzaken. Ook bestaat niet-gokgerelateerde matchfixing, waarbij een beoogde uitslag wordt ‘gekocht’ door een voetbalclub die daar om sportieve redenen belang bij heeft. Die vorm van wedstrijdmanipulatie is het lastigst aan te tonen. Zo verzocht Ajax vorig jaar de Europese voetbalbond UEFA de Champions League-wedstrijd Dinamo Zagreb-Olympique Lyon (1-7) te onderzoeken. De Franse club plaatste zich met een beter doelsaldo ten koste van Ajax voor de volgende ronde. De UEFA gaf geen gehoor aan het verzoek. De Franse spelkansencommissie (ARJEL) onderzocht het duel wel, maar vond geen onregelmatigheden.

2 Hoe werken de goksyndicaten?

Aziatische en Oost-Europese goksyndicaten hebben jaren competities in hun eigen regio beïnvloed. Nu lijken de gokkers hun werkterrein te hebben verlegd naar de rest van Europa, volgens experts vooral in lagere profcompetities en op het hoogste amateurniveau. De criminelen azen op kwetsbare voetballers. In een recent zwartboek van Europese spelersvakbond FIFPro vertelt de Kroatische voetballer Mario Cizmek hoe hij met zijn medespelers van NK Croatia Sesvete maanden geen geld kreeg en uiteindelijk bezweek voor het aanbod wedstrijden met opzet te verliezen – in ruil voor geld. Cizmek werd, nadat hij met ploeggenoten wedstrijden had verkocht, gearresteerd.

3Wat zijn recente voorbeelden van matchfixing?

Het Italiaanse voetbal, dat al twee keer eerder werd lamgelegd wegens omvangrijke omkopingsaffaires, wordt momenteel doorgelicht. De politie arresteerde anderhalve week geleden (oud-)spelers, trainers en bestuurders in Italië en Hongarije. De affaire treft ook het Italiaanse elftal. Verdediger Domenico Criscito raakte al zijn plek in de EK-selectie kwijt. Ook doelman Gianluigi Buffon en verdediger Leonardo Bonucci zijn verdachten. Justitie in Duitsland en Finland onderzochten vorig jaar grootschalige omkoping, met veroordelingen en uitsluitingen tot gevolg.

4Wat doet het voetbal tegen matchfixing?

De wereldvoetbalbond FIFA maakte vorig jaar bekend de komende tien jaar in totaal 20 miljoen euro te steken in een anticorruptieprogramma. Dat wordt uitgevoerd door de internationale politieorganisatie Interpol. Ook houden analisten voor de FIFA, UEFA en verschillende voetbalbonden de inzetten bij grote legale, vaak Britse, gokkantoren op wedstrijden in de gaten, op zoek naar patronen die wijzen op voorkennis. Deze experts schatten dat met de voetbalweddenschappen miljoenenwinsten worden behaald. Bert van Oostveen, directeur betaald voetbal van de KNVB, stelde eerder dat de sport niet zonder justitie kan bij de aanpak van matchfixing.

5Komt matchfixing ook in Nederland voor?

De overheid en het Nederlandse voetbal zijn lange tijd naïef geweest over matchfixing, stelt onderzoeksjournalist Iwan van Duren van Voetbal International. Deze week verschijnt zijn boek Voetbal & Maffia en hij sprak vorige maand bij een hoorzitting van de Tweede Kamer over het onderwerp. Gezien de recente voorbeelden in andere West-Europese landen is het volgens Van Duren uitgesloten „dat wij een soort Efteling zijn”. Maar bewezen fraude is zelden aangetoond. Zo liet de KNVB in 2010 de wedstrijd Roda JC-Heracles onderzoeken vanwege afwijkende gokpatronen. Omkoping kon niet worden vastgesteld. Van Duren noemt de omkoping door voormalig IRT-informant Kris J. en de praktijken van de Nederlandse tussenpersoon Paul R., die spelers van het Duitse St. Pauli voorstellen zou hebben gedaan. Deze zaken zijn „het topje van de ijsberg”, zegt Van Duren.