Op de Provada is crisis in de vastgoedsector goed vermomd

Drie dagen lang borrelde de vastgoedbranche in de Rai op de Provada. Het bouwen van huizen kan 20 tot 30 procent goedkoper, zeiden kenners op de beurs. Met minder fouten en meer samenwerking.

Nederland, Amsterdam, 06-06-2012. Provada in de RAI in Amsterdam, jaarlijks ontmoetingspunt in de Vastgoedbranche. Rechts een ham, Pata Negra, exclusieve en luxe hamsoort. Foto: Olivier Middendorp

Eppo König

Op de grootste vastgoedbeurs van Nederland lijkt het nog een beetje 2007. Duizenden mooie pakken, enkele opvallende hakken. Champagne met gerookte ham om half vier. Slogans als ‘Huren is sexy!’ „Maar achter de schouderklopjes en grapjes schuilt veel verborgen leed”, zegt een van de bezoekers. Op de Provada is de crisis goed vermomd.

Drie dagen per jaar is de Amsterdamse RAI dé plek voor de vastgoedbranche. Makelaars, bouwers en ontwikkelaars, beleggers, overheden en woningcorporaties komen er samen. Afgelopen dinsdag verrichtte demissionair minister Spies van Binnenlandse Zaken de opening en hield oud-keeper Hans van Breukelen een lezing (‘Vastgoed is Topsport’). Vanochtend, op de slotdag, was er een lunch voor ruim twintig burgemeesters uit Amersfoort tot Zwolle.

In gevecht met de akoestiek probeert iedereen gehoord te worden op de Provada. Een mediagoeroe schreeuwt dat corporaties moeten twitteren. Bureaus adviseren leegstaande kantoren te verhuren aan creatievelingen. De krimp in de woningmarkt dwingt de hele vastgoedketen tot ongewone oplossingen en bezuinigingen.

De huizenprijzen zakken en dus moeten ook de kosten omlaag – om te beginnen de bouwkosten. De bouw van een woning kan zo 20 tot 30 procent goedkoper, concluderen vakmensen uit het publiek op het ‘Corporatieplein’. Mieke van den Berg, bestuurder van de Amsterdamse corporatie Eigen Haard, schrikt ervan, zegt ze vanaf het podium: „Dat betekent dat we al die jaren teveel hebben betaald.”

Veel geld wordt nog altijd verspild door productiefouten, zegt Marcel Noordhuis van Deloitte. Hij promoveert aan de Universiteit van Amsterdam op het terugdringen van ‘faalkosten’ in de bouw. Jaarlijks verspillen bouwbedrijven zo 5 tot 35 procent aan omzet, schat Noordhuis. „De schade wordt weer versleuteld in de bouwkosten”, zegt hij. „De opdrachtgever betaalt.”

Bouwers op de Provada bevestigen dat op faalkosten wat te winnen valt. Directeur Jack Corten van Ballast Nedam schat de schade eerder op 10 tot 15 procent. „Het kan gaan om detailfouten in funderingen, kozijnen of vloeren. Soms staan de wensen van de klant niet op papier.” „Brandjes blussen noemen we dat”, zegt Dick Boelen, directeur van Dura Vermeer in Leidschendam.

Betere samenwerking tussen aannemers, en ook met de klant, zou veel schelen, volgens Noordhuis. „Bij ieder project wordt opnieuw een bouwteam samengesteld. Het idee is: we zetten de goedkoopste voetballers bij elkaar en zo winnen we de wedstrijd. Dat werkt niet. Helaas blinkt de bouw alleen niet uit in lerend vermogen. Het bouwproces, en dus de fouten, worden niet structureel gemeten – die cultuur is er niet. En meten is weten.”

Ook een gezamenlijk verdienmodel kan de kosten drukken, volgens Mario Broos, directeur van AM, het ontwikkelbedrijf van BAM. „Nu stapelen de verdienmodellen zich nog op voor de klant. De timmerman heeft zijn eigen verdienmodel, de metselaar, de ontwikkelaar enzovoorts. Waar we heen moeten is één gezamenlijk verdienmodel voor het hele team in een project. Uiteindelijk gaan dan hele ketens onderling concurreren in plaats van alle afzonderlijke bedrijven.”

Echt samenwerken is nieuw voor de bouwsector. „We zijn het niet gewend, maar onder druk wordt alles vloeibaar”, zegt Broos van AM. „Elkaar helpen was tot nu toe vooral van de wal in de sloot”, zegt Noordhuis van Deloitte.

Hoezeer de woningvraag is teruggelopen, blijkt uit het persbericht dat de provincie Zuid-Holland gisteren verspreidde. De bouw van 70.000 woningen tot 2020 wordt doorgeschoven naar de periode 2030-2040. Het gaat om 40 procent van de geplande bouw. De provincie wil zo tijdelijk schaarste creëren in de hoop dat de bouw weer aantrekt. Er is sprake van een „mismatch” tussen aanbod en vraag.

Met virtuele modelwoningen proberen bouwbedrijven kopers te verleiden. Ballast Nedam presenteert op de Provada ‘3D Woonvisualisatie’. Via internet kunnen kopers zo thuis hun eigen nieuwbouwwoning ontwerpen. Een teller houdt bij wat de kosten zijn. Informatie over de lokale basisschool, voetbalclub of zorginstelling staat erbij. Zelfs aan de oudste makelaarstruc ter wereld is gedacht: op tafel staat een geurende, virtuele appeltaart.

De bouw verkeert in een cruciale fase, volgens Joep Rats, directeur Economische Zaken bij Bouwend Nederland. Vaklui worden ontslagen en het aantal leerlingen loopt terug. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan woningen door de stijging van het aantal huishoudens. Om de bouw op peil te houden, zoekt de brancheorganisatie nu werk in de renovatie of nieuwbouw van scholen, zorginstellingen en corporatiewoningen. „Onze zorg is dat de bouw structureel krimpt”, zegt Rats. „De vraag is of de sector de vraag aan kan als de economie weer aantrekt.”