Eten alle Zuidpooldieren vlees?

Het nieuwe populair-wetenschappelijke blad Know How geeft vooral antwoord op hoe-vragen. Voor het waarom moet de lezer bij Kijk zijn. En voor christelijke duiding van de feiten bij Weet Magazine.

Waar of niet? Een kip kan nog maanden leven zonder kop. En van kaas krijg je nachtmerries.

De antwoorden staan in Know How, een nieuw populair-wetenschappelijk tijdschrift van uitgever Sanoma, vanaf vandaag in de kiosk. Het blad moet de concurrentie aangaan met het nog altijd populaire Quest (G+J Uitgevers), waarvan deze maand het honderdste nummer verschijnt. Een paar jaar terug had Sanoma daar Triv’ voor, maar dat blad was geen lang leven beschoren.

Know How is in potentie een bedreiging voor Quest; het is gebaseerd op en deelt kopij met de How it Works, een tijdschriftformule die het in Engeland goed doet. En hoofdredacteur Vivianne Bendermacher is al vier jaar hoofdredacteur van Kijk, dus ervaring met populaire wetenschap heeft de redactie ook.

Know How, de naam zegt het al, wil vooral antwoord geven op hoe-vragen. Hoe wordt chocolade gemaakt? Hoe werkt een trompet? En hoe de celstructuur van een menselijk lichaam? Voor het waarom is minder ruimte, alleen al omdat de stukken maximaal vier pagina’s lang zijn. Diepgaand is het dus allemaal niet, vlot wel. Vlotter zelfs dan Quest, met nog kortere stukjes en – bijzonder voor een wetenschapsblad – zowaar met wat BN’ers. Die mogen een ‘goede vraag’ stellen en hebben zo hun eigen interesses. Model Yfke Sturm wil weten waardoor je van zelfbruiner een bruine huid krijgt, Ray en Anita zijn samen benieuwd hoe het kan dat baby’s onder water kunnen zwemmen. Rapper Gers Pardoel vraagt zich af of alle dieren op Antarctica vleeseters zijn. Is niet zo, trouwens, er wonen ook insecten die mos eten.

Quest stelt vaker waarom-vragen dan Know How. Het heeft een leuk stuk over de vraag waarom sommige mensen in complottheorieën geloven. En het vertelt waarom het niet goed is voor het milieu dat de mensheid steeds langer wordt. Natuurlijk grossiert ook Quest nog steeds in wist-u-datjes. Wist u dat er een echte roze panter bestaat? Of dat harde werkers van cafeïne alleen maar luier worden? Leuk om na te vertellen op een feestje, maar meer ook niet.

Het wordt interessanter als het blad alle mythes over één onderwerp (in dit geval clichés over mannen versus vrouwen) verzamelt en beoordeelt op waarheid. Mannen blijken evenveel te praten als vrouwen, alleen doen zij het vaker op kantoor, en vrouwen aan de eettafel. En mannen stellen zich helemaal niet aan als ze ziek zijn; vrouwen houden gewoon niet van zieke mannen.

Oude bekende Kijk (sinds 1968) onderscheidt zich door nu eens niet te kiezen voor vijftien pagina’s met korte wetenschapsnieuwtjes. Het gaat dieper op onderwerpen in, bijvoorbeeld in een stevig achtergrondverhaal van tien pagina’s over het kwaad in jezelf; waarom is de een gewelddadig en de ander niet? Dat blijkt te maken te hebben met genetische afwijkingen. Maar ook van belang is het hersengebied dat de amygdala heet: bij onder anderen RAF-terroriste Ulrike Meinhof en massamoordenaar Charles Whitman was een fysieke aantasting van de amygdala mede de oorzaak van hun gewelddadigheid.

Opvallend buitenbeentje in het populair-wetenschappelijke genre is het tijdschrift Weet, dat een christelijke inslag heeft. Zelf verwoordt het blad het zo: „Feiten zijn feiten. Die blijven staan zoals ze zijn. Maar daar waar het de uitleg van de feiten betreft, daar maakt Weet Magazine het verschil.” Volgens het blad is het essentieel dat we „datgene wat nog niet helemaal zeker is ook niet als een voldongen feit uitleggen”.

In dit nummer dan ook geen Neanderthalers of oerknal. Wel „wanneer leefde Noach eigenlijk?” En er is volgens Weet overtuigend historisch bewijsmateriaal voor de opstanding van Jezus ontdekt. Gewoon in de Bijbel. Want „dat de Evangeliën tegenwoordig zijn gebundeld in wat wij de Bijbel noemen, doet niets af aan hun waarde als historisch bronnenmateriaal”.

Toch weet ook Weet van het belang van weetjes. Wist u dat er een Japan een spraakdempend kanon is ontwikkeld, dat mensen vanaf dertig meter afstand het zwijgen op kan leggen? Bij deze.

Janna Laeven

    • Janna Laeven