ECB-chef Draghi houdt poot stijf

De Italiaanse bankpresident Draghi ontkent dat de ECB automatisch steun verleent als regeringsleiders met een doorbraak komen. Toch houdt hij de deur open.

Een van de motto’s van Wim Duisenberg, de eerste president van de Europese Centrale Bank, luidde: „Ik hoor wat u zegt, maar luister niet.” Hoe zeg je dat in het Italiaans?

Het is precies wat Draghi gisteren deed, na afloop van de rentevergadering van de bestuursraad van de ECB. Geen renteverlaging. Geen aankondiging van nieuwe aankopen van staatsobligaties van Europese probleemlanden. Geen bekendmaking dat de ECB voor de derde keer honderden miljarden voor drie jaar praktisch gratis aan banken leent. Geen antwoord op de roep van de Spaanse premier Rajoy om hulp.

Nee. Mario Draghi en de 22 andere bestuurders hielden na een heftige discussie – het besluit was niet unaniem – hun poot stijf. De boodschap was duidelijk: eerst moeten de politici in de eurozone met stevige maatregelen komen op hun top eind juni. „Ik denk niet dat het juist zou zijn om met monetair beleid gaten te vullen veroorzaakt door inactie van andere instellingen”, zei Draghi.

De ECB toonde zich weinig bereidwillig Spanje tegemoet te komen. De Spaanse regering wil steun van zwakke banken en steun op de obligatiemarkt, maar is vooralsnog niet bereid naar het Europese noodfonds te stappen, uit vrees controle over hervormingen en bezuinigingen te verliezen. Zakenkrant Financial Times berichtte vanochtend dat er in Brussel plannen gesmeed worden om Spanje financieel wel te helpen, maar slechts „beperkte conditionaliteit” te eisen. Dat betekent dat de Spaanse regering niet onder curatele komt te staan zoals in Griekenland, Portugal en Ierland wel is gebeurd.

Draghi zei gisteren dat een besluit wel of niet naar het noodfonds te stappen gebaseerd moet zijn op een „realistische assessment”. Hoeveel kapitaal hebben de banken nodig? Hoeveel geld heeft de Spaanse regering beschikbaar? Is dat genoeg? Dat zijn volgens Draghi de enige relevanten vragen die premier Rajoy moet beantwoorden. De afweging naar het noodfonds te stappen moet volgens Draghi gebaseerd zijn op „getallen en data” en dus niet op politieke afwegingen.

Draghi ontkende dat de ECB automatisch steun verleent als regeringsleiders met een doorbraak komen. „Er is geen quid pro quo tussen monetaire beslissingen en besluiten die de toekomst van Europese integratie en de eurozone bepalen”, zei Draghi.

Toch presenteerde Draghi zijn verlanglijstje voor de komende Europese top. Hij greep terug naar 1988. „Toen werd de eerste stap naar de euro gezet”, zei Draghi. Na gesneefde pogingen wisselkoersen te koppelen en monetair beleid te coördineren, verscheen er een rapport van de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors. Uiteindelijk legde het Delors-rapport de basis voor de interne markt en de euro. Volgens Draghi heeft de eurozone een nieuw ‘Delors-moment’ nodig. Draghi: „Er was toen een pad, met afgesproken datums, deadlines een voorwaarden waar aan voldaan moesten worden.” Dat moet opnieuw gebeuren, aldus Draghi.

Nog geen vierentwintig uur na het pleidooi van Draghi in Frankfurt, kwam een eerste antwoord uit Berlijn. Bondskanselier Merkel zei vanochtend dat EU-leden „stapje voor stapje” bevoegdheden moeten afstaan aan de Europese instellingen. „Wij hebben niet alleen een muntunie nodig. Wij hebben ook een begrotingsunie en beter gecoördineerde begrotingen nodig. Bovenal hebben wij een politieke unie nodig”, zei Merkel tegen de Duitse televisieomroep ARD. Merkel bleef vaag over het tempo waarin landen hun stappen moeten zetten. Zoals vaker probeerde Merkel de verwachtingen te temperen dat op de top eind deze maand een doorbraak zal plaatsvinden. „Ik denk niet dat er een top is waar het grote plan gepresenteerd wordt”, aldus de bondskanselier.

De ECB voert de druk op de regeringsleiders van de eurozone op, maar laat wel de mogelijkheid open in te grijpen als dat nodig is. „Wij staan klaar om in te grijpen, als dat nodig is”, zei Draghi.

Dat is een open deur. Volgens haar mandaat is de ECB belast met het waarborgen van de financiële stabiliteit in de eurozone. Als die in het gevaar komt, dan moet de ECB handelen. Toch waren beleggers gisteren zeer tevreden met die open deur. De AEX sloot met 2,25 procent winst op 291 punten. Ook beurzen in Duitsland en Frankrijk sloten hoger. De Dow Jones won 2,37 procent. Wellicht anticiperen markten op uitspraken van Ben Bernanke, voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve. Vandaag verschijnt hij voor het Amerikaanse Congres.

    • Melle Garschagen