Welkom, kindje Meijsing, in de Echte Mensenwereld

Tuurlijk mag je teleurgesteld zijn als je als schrijver geen beurs meer krijgt van de Staat. Maar klagen dat anderen jouw levensstijl niet willen betalen? Dat is nogal beschamend.

Het is een nogal gênante kwestie… De gêne die het zien van een bedelaar oproept: dat iemand in het rijke Nederland zo diep kan zinken! Toch stond het er, afgelopen weekend in de Volkskrant, een groot stuk van schrijver Geerten Meijsing, waarin hij zich beklaagt over de nieuwe weg die het Nederlands Letterenfonds inslaat. Er is minder geld beschikbaar, dus dat betekent: bezuinigen.

Grote paniek in huize Meijsing! Snap ik wel. De schrijver woont al jaren als God op Sicilië waar hij graag plezierritjes mag maken in zijn Citroën CX. Uitstekend, het zij hem gegund. Maar als die oldtimer weer eens hapert, moet het Letterenfonds dan de garagekosten ophoesten?

Ik dacht het niet. Meijsing vindt blijkbaar van wel. „Het schrijverschap”, betoogt hij, „is geen vak, eerder een levenswijze of -visie”. Diep buigen en dokken dus, Fonds!

Het is het onredelijke gejank van een klein kind dat nog een snoepje wil, maar het niet krijgt. Om zijn opgehouden bedelhandje te rechtvaardigen, haalt Meijsing er van alles en nog wat bij. Het ergste vindt hij marktwerking in de letteren. „Nog één keer: het literaire boek als letterkundig kunstwerk is géén product en mag niet aan de vrijemarktval worden prijsgegeven.”

Dat klinkt mooi, maar ondertussen moeten uitgevers wel de productie van een boek bekostigen en hebben boekhandelaars personeel en de huur van winkelpanden te betalen. Het is Meijsing misschien ontgaan, daar op Sicilië, maar het staat er niet zo best voor met die Nederlandse boekenbranche. Uitgevers gaan failliet of zien zich gedwongen te fuseren (denk aan de recente voorbeelden van Atlas-Contact en De Arbeiderspers-Bruna). Boekhandels verdwijnen, onlangs is de grote keten Selexyz ternauwernood gered en samengevoegd met De Slegte. Dat is de vrije markt, waarbinnen iedereen zich uit de naad werkt om ‘het product boek’ te laten overleven. Alleen Geerten Meijsing verwacht dat hij, alsof er niets aan de hand is, gewoon zijn salarisje van het Fonds kan blijven ontvangen.

Want wat als hij geen geld meer krijgt? Dan gebeurt er iets verschrikkelijks. Houd u vast… Volgens Meijsing zijn de bezuinigingen van het Fonds zó rampzalig dat de oudere schrijver moet gaan werken voor zijn geld. Hij schrijft: „minstens twee à drie generaties schrijvers […] mogen op hun oude dag ’s nachts post gaan sorteren.”

Nou nou, Geerten, welkom in de Echte Mensenwereld.

Zelf ben ik in 2010 gedebuteerd, en hoewel dat debuut het niet onaardig deed en ik van het Letterenfonds een klein beursje mocht ontvangen om een tweede roman te schrijven, zie ik mij nog altijd genoodzaakt twee dagen per week in een boekwinkel te werken. Gewoon, achter de kassa. Met de poten in de modder, zogezegd, de modder van boekenland. Dat is niet iets om je voor te schamen. Het is niet iets om over te klagen. Met dat baantje koop ik de vrijheid om te schrijven.

Geerten Meijsing is niet bereid voor zijn vrijheid te betalen. Zijn aanklacht tegen het Fonds is precies het soort gejeremieer waardoor kunstenaars het imago van uitvreters over zich afroepen. Een beurs is een gift, betaald van belastinggeld. Je mag ervoor knokken om zo’n beurs te krijgen, je mag teleurgesteld zijn als het niet lukt. Maar publiekelijk gaan klagen dat anderen jouw zelfverkozen levensstijl niet willen betalen, is ronduit beschamend.

Maar wacht eens… Wie op ‘Geerten Meijsing’ googelt, treft al snel de website www.vriendenvandevorm.nl aan. ‘Vrienden van de vorm’ blijkt een genootschap te zijn dat speciaal in het leven is geroepen om ‘het werk van Geerten Meijsing onder de aandacht te brengen van een breder publiek en de schrijver financieel te steunen’. Wat kraakt daar? Het is mijn klomp die breekt. Geerten Meijsing heeft een eigen letterenfondsje van donerende bewonderaars achter zich staan. Probleem opgelost. Het Nederlands Letterenfonds kan voortaan alle aanvragen van Meijsing ongehonoreerd retour sturen. Kindje Geerten kan eindelijk, na bijna tweeënzestig jaar, op eigen benen staan.

    • Jamal Ouariachi